[Arb. Özgür Koca]

HACZEDİLMEZLİK ŞİKAYETİNİ İCRA DAİRESİ DEĞİL İCRA MAHKEMESİ İNCELER

İcra takiplerinde en sık karşılaşılan uyuşmazlıklardan biri, banka hesaplarına konulan hacizlere karşı ileri sürülen haczedilmezlik iddialarıdır. Özellikle maaş, emekli aylığı, sosyal yardım ödemeleri veya kanunen korunmuş gelirlerin bulunduğu banka hesaplarına haciz uygulanması halinde borçlular sıklıkla "haczedilmezlik şikayeti" yoluna başvurmaktadır.

Ancak uygulamada önemli bir tartışma bulunmaktadır:

Haczedilmezlik iddiasını icra müdürlüğü mü inceler, yoksa icra mahkemesi mi?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2025/492 Esas, 2025/2155 Karar sayılı ilamı ile Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesi'nin değerlendirmesi bu konuda önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır.

OLAYIN ÖZETİ

Somut olayda borçlu, banka hesabına konulan haczin haczedilmez nitelikte olduğunu ileri sürerek başvuruda bulunmuştur.

İcra dairesi ise:

"Haczedilmezlik şikayetinin icra müdürlüğü tarafından değerlendirilemeyeceği"

gerekçesiyle tensip kararı oluşturmuştur.

Daha sonra uyuşmazlık yargı mercilerine taşınmış ve konu Bölge Adliye Mahkemesi ile Yargıtay incelemesine gitmiştir.

HACZEDİLMEZLİK ŞİKAYETİ NEDİR?

İcra ve İflas Kanunu'nda bazı mal ve hakların haczedilemeyeceği düzenlenmiştir.

Örneğin:

• Emekli maaşları,
• Bazı sosyal yardım ödemeleri,
• Nafaka alacaklarının belirli kısmı,
• Haline münasip ev,
• Geçim için zorunlu eşyalar

kanun kapsamında koruma altındadır.

Borçlu, haczedilemeyecek bir mal veya hak üzerine haciz konulduğunu düşünüyorsa "haczedilmezlik şikayeti" yoluna başvurabilir.

BANKA HESAPLARINDA HACZEDİLMEZLİK TARTIŞMASI

Uygulamada en çok tartışılan konulardan biri banka hesaplarıdır.

Çünkü aynı hesap içerisinde:

• Maaş,
• Emekli aylığı,
• Ticari gelir,
• Para transferleri

birlikte bulunabilmektedir.

Bu nedenle hesabın tamamen mi yoksa kısmen mi haczedilemeyeceği çoğu zaman teknik inceleme gerektirmektedir.

İCRA MÜDÜRLÜĞÜNÜN YETKİSİ SINIRLIDIR

Kararda vurgulanan temel husus şudur:

İcra müdürlüğü haczedilmezlik şikayetinin esasını inceleyip karar veremez.

Çünkü haczedilmezlik şikayeti bir yargısal denetim konusudur.

İcra müdürü:

• Takip işlemlerini yürütür,
• Kanuni prosedürü uygular,
• Ancak uyuşmazlığı çözemez.

Özellikle taraflar arasında çekişme varsa değerlendirme yetkisi icra mahkemesine aittir.

TENSİP KARARI NEDİR?

Tensip kararı, dosyanın nasıl ilerleyeceğine ilişkin ilk usul işlemidir.

Somut olayda icra müdürlüğü:

"Bu şikayeti değerlendirme yetkisi bende değil"

şeklinde bir yaklaşım benimsemiş ve dosyanın icra mahkemesince incelenmesi gerektiğini belirtmiştir.

Yargıtay da bu yaklaşımı hukuka uygun bulmuştur.

YARGITAY'IN DEĞERLENDİRMESİ

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi kararında özetle:

• Hesaba ilişkin haczedilmezlik iddiasının yargısal inceleme gerektirdiği,
• Bu incelemenin icra mahkemesi tarafından yapılması gerektiği,
• İcra müdürlüğünün tensip kararının yerinde olduğu

kabul edilmiştir.

Bu nedenle icra müdürlüğünün doğrudan haczi kaldırması veya şikayeti esastan reddetmesi mümkün görülmemiştir.

NEDEN İCRA MAHKEMESİ İNCELEMELİDİR?

Çünkü haczedilmezlik incelemesi çoğu zaman:

• Delil değerlendirmesi,
• Banka hareketlerinin incelenmesi,
• Gelirin niteliğinin belirlenmesi,
• Kanuni istisnaların yorumlanması

gibi yargısal faaliyetler gerektirir.

Bu yetki ise icra müdürlüğüne değil, mahkemeye aittir.

ÖZELLİKLE MAAŞ VE EMEKLİ MAAŞI HACİZLERİNDE ÖNEMLİ

Karar özellikle şu tür uyuşmazlıklarda önem taşımaktadır:

• Emekli maaşı hesabına haciz,
• Maaş hesabına bloke konulması,
• Sosyal yardım hesaplarının haczi,
• Karışık nitelikte banka hesapları,
• Maaş dışındaki gelirlerle birleşen hesaplar.

Bu tür durumlarda icra müdürlükleri genellikle doğrudan karar vermekten kaçınmakta ve tarafları icra mahkemesine yönlendirmektedir.

BORÇLULAR NE YAPMALIDIR?

Haczedilmezlik iddiasında bulunan borçluların:

• İcra mahkemesine şikayet yoluna başvurması,
• Hesaptaki paranın niteliğini belgeyle ispatlaması,
• Maaş veya emekli ödemelerine ilişkin banka kayıtlarını sunması

büyük önem taşımaktadır.

Sadece sözlü iddia çoğu zaman yeterli olmamaktadır.

UYGULAMADA SIK KARŞILAŞILAN HATA

Birçok kişi doğrudan icra müdürlüğüne dilekçe vererek haczin kaldırılmasını talep etmektedir.

Ancak uyuşmazlık çekişmeli hale gelmişse icra müdürlüğünün karar verme yetkisi bulunmamaktadır.

Bu nedenle süre kaybı yaşanmaması için doğrudan icra mahkemesine başvurulması çoğu zaman daha doğru olacaktır.

SONUÇ

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2025/492 E., 2025/2155 K. sayılı kararı; banka hesabına konulan hacizlere ilişkin haczedilmezlik şikayetlerinin icra müdürlüğü tarafından değil, icra mahkemeleri tarafından incelenmesi gerektiğini açık biçimde ortaya koymaktadır.

Karara göre:

• İcra müdürlüğü haczedilmezlik şikayetinin esasını çözemez,
• Uyuşmazlık yargısal inceleme gerektiriyorsa görev icra mahkemesindedir,
• Tensip kararıyla mahkemeye yönlendirme yapılması hukuka uygundur,
• Özellikle banka hesap hacizlerinde mahkeme incelemesi önem taşımaktadır.

Bu karar, özellikle maaş ve emekli maaşı hacizlerinde uygulamada sık yaşanan yetki tartışmalarına önemli açıklık getirmektedir.


KARAR ÖZETİ
İCRA DAİRESİ TARAFINDAN HACZEDİLMEZLİK ŞİKAYETİNİN DEĞERLENDİRİLEMEYECEĞİNE DAİR TENSİP KARARI ALINDIĞI anlaşılmış olup HACİZ KONULAN HESABA İLİŞKİN YAPILAN HACZEDİLMEZLİK ŞİKAYETİNİN İCRA MAHKEMELERİ TARAFINDAN İNCELENMESİ GEREKECEĞİnden verilen tensip kararının da yerinde olduğu.. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesi Başkanlığı Dosya No:2023/1659 Karar No:2024/1987-YARGITAY 12. Hukuk Dairesi ESAS NO:2025/492 KARAR NO: 2025/2155