Gönderen Konu: Kiralananın Hapis Hakkı  (Okunma sayısı 357 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Deniz034

  • Forum Sorumlusu
  • Çevrimdışı
  • İleti: 847
  • Tşk.Sayısı: 16
  • Cinsiyet: Bay
Kiralananın Hapis Hakkı
« : 10 Ekim 2019, 22:54:53 »
Facebook Facebook'da Paylaş Twitter Twitter'da Paylaş

Hapis Hakkı

Hapis hakkı, alacaklıya alacağı ödeninceye kadar, zilyetliğinde bu­lunan borçlunun menkul eşyasını veya kıymetli evrakını elinde tutmak, bunların maliki olan borçluya veya 3.kişiye geri vermeyi reddetmek ve gerektiğinde bunu paraya çevirmek hakkını verir.

Başka bir ifade ile, bu eşyayı sahibine iadeden imtina etmek, hapis hakkının dayanağı olan borç ödenmediği taktirde bu eşyayı sattırarak, alacağı tercihan almak hakkını sağlamaktır.

Gayrimenkul kiralarında, kiraya verenin, kira bedelinden olan ala­caklarını teminat altına almak amacıyla ona, kiralanandan yararlanmayı temin için, gayrimenkul içinde bulundurulan menkul eşya üzerinde hapis hakkı tanınmıştır. Yani kiracının kira bedelini ödememesi halinde, kiraya veren, bunu teminat altına alacak bir olanağa sahip kılınmıştır. Kendisine tanınan hapis hakkına dayanarak, kiraya veren, kira alacağı ödeninceye kadar, kiralanandaki bazı eşyaları alıkoyabilmekte ve bu eşyaların paraya çevrilmesi suretiyle de, alacağının karşılanmasını isteyebilmektedir. Ki­raya verenin hapis hakkı, Medeni Kanunda düzenlenmiş olan genel hapis hakkının özel bir türü ise de, ondan farklı bazı yanları vardır. Kiraya ve­ren, hapis hakkını borçlusu kiracının, zilyetliğindeki menkul eşya üzerin­de kullanmaktadır. Genel hapis hakkından farklı olarak, sadece kiralananı döşeme, süsleme ve ondan yararlanmayı teminen, kiralananda bulunan menkul eşya üzerinde, kiraya verenin hapis hakkı söz konusudur. Genel hapis hakkında, alacağın muaccel olması gerekirken; kiraya verenin, he­nüz muaccel olmayan 6 aylık kira bedeli için de, menkul eşya üzerinde hapis hakkı vardır .

Ayrıca kiraya verenin hapis hakkı, ona, 10 gün gibi bir süreyle sı­nırlı olsa da takip hakkı sağlar.

Kiraya verenin hapis hakkı, baştan itibaren bir aynî hak niteliğini taşır. Kiraya verenin hapis hakkının doğumu için, sözleşmenin varlığı aranmaz. Sadece maddi ilişkinin bulunması yeterlidir. Kira borcunun kısmen ödenmesi halinde, o kısmi ödeme oranında düşer, fakat borcun yeniden doğması oranında tekrar doğar.

Özetle, genel hapis hakkına ilişkin hükümlerin, kiralayanın hapis hakkında uygulanması bu hakkın niteliğine uygun düştüğü ölçüde olma­lıdır. İcra İflas Hukuku bakımından da, taşınır rehni kapsamında sayılan hapis hakkına uygulanan hükümler, kiralayanın hapis hakkına ilişkin özel bir hüküm yoksa, kiralayanın hapis hakkı içinde geçerlidir. Bu nedenle

örneğin, kira alacaklarının, kanuni hapis hakkı ile teminat altına alınmış olan kısmı için, ihtiyati haciz talep edilemez(İİK m.257, fıkra 1).

Kiraya Verenin Hapis Hakkının Şartları
Gayrimenkul kirasının bulunması,
Kiralananda kiracı veya 3. kişiye ait menkul eşya bulunması,
Kiraya verenin kira alacağının bulunmasıdır.
Kiralananın bir gayrimenkul olması, Kiralananda kiracı veya 3. ki­şiye ait menkul eşya bulunması, Kiraya verenin kira alacağının bulunma­sı, Kiraya verenin hapis hakkının şartlarıdır.

Borçlar Kanunu’nun 267. maddesi, kiralayanın hapis hakkını, sade­ce taşınmazların kiralanması hali için öngörmüştür. Bu durumda, taşın­maz kirası, GKHK göre tarif edilemez;üzeri tamamen açık olan bir taşınmazm kiralanması halinde de, kiralayanın hapis hakkı vardır.

Kiralayanın, adi ve hasılat kirasmdaki hapis hakkı, geçmiş bir yıllık ve içinde bulunulan altı aylık döneme ilişkin, kira alacağını güvence altı­na almaktadır.

Taşınır kirasında, örneğin kiralanan bir otomobil veya tekne içinde bulunan eşya üzerinde, kiralayanın hapis hakkı yoktur. Kiralayanın hapis hakkı, kiralananın içinde bulunan ve kiralananın döşenmesine, süslenme­sine ve ondan yararlanılmasına tahsis edilen taşınır malları kapsar.(BK m.267, fıkra l).

Örneğin, konut kirasında, halı, koltuk, masa, gibi eşya ve duvardaki tablolar hapis hakkı kapsamına girer. İşyeri kirasında, ticari veya sınai faaliyette yada (haczi caiz olmak şartıyla) meslek ve sanatta kullanılan eşya, hapis hakkına konu olur. İşyerinde satılmak veya depolanmak üzere bulundurulan eşyanın da, kiralayanın hapis hakkına konu olabileceği ka­bul edilmektedir.

Taşınmazdan yararlanmak için, kullanılan hayvanlar ve taşınmaz üzerine inşa edilen taşınır yapılar da, hapis hakkının kapsamına girer. Buna karşılık, taşınmazın döşenmesi, süslenmesi veya ondan yararlanılması ile ilgili bulunmayan zati eşya, kiralayanın hapis hakkına konu ol­maz. Aynı nedenle, para ve kıymetli evrakta hapis hakkının kapsamına girmez.

Kiracı, kiralananı, bir başka kişiye kiralamış ise, kiralayanın hapis hakkı kiralanana, bu üçüncü kişi tarafından getirilen malları da kapsar (BK m.267, fıkra). Kiralayanın hapis hakkı, ancak, alt kiracının, ilk kira­cıya karşı ödenmemiş kira borçları bulunduğu halde kullanılabilir. Hapis hakkı, alt kiracıya ait malların, alt kiracının ilk kiracıya karşı olan borçla­rını karşılayacak kadarını kapsar.

Kiracının, kiralananı gerçekten kullanmış olup olmadığı, bu yönden önem taşımaz. Kanun kiraya verenin hapis hakkının, sadece kira bedelleri için teminat teşkil edeceğini belirtmekteyse de kanımızca da, rehinde olduğu gibi yargılama ve takip masraflarıyla geçmiş günler faizini de karşılayacağı kabul edilmelidir. Ayrıca kira bedeli ile ilgili kiralananın, elektrik su ve yakıt giderlerinin, karşılanmasına ilişkin alacaklarda, kira­layanın hapis hakkının kapsamında sayılmaktadır.

Buna karşılık, kira alacağına benzer tutulamayan alacaklar, örneğin kira sözleşmesinde öngörülmüş olan güvence parası, hapis hakkı kapsa­mında değildir. İsviçre Federal Mahkemesi, kira sözleşmesinin Önemli sebeplerle feshi halinde kiracıdan istenebilecek tazminat alacağını (BK m.264), hapis hakkının kapsamına dahil saymamaktadır. Kiracının önem­li sebep olmadan, kira süresinin sona ermesinden önce, kiralananı bo­şaltması halinde kiralayanın yeni bir kiracı buluncaya kadar, uğrayacağı kira kaybını karşılamak için istenen, tazminat hapis hakkının kapsamına dahil sayılmalıdır.

Kiracının iflası halinde, geçmiş bir yıllık ve içinde bulunulan altı aylık döneme ilişkin kira alacağı, hesap edilirken, hapis hakkının kulla­nıldığı tarih yerine, iflasın açıldığı tarihe itibar edilir. Buna göre, kiracı­nın iflası halinde, hapis hakkının kapsamına giren kira alacakları, iflasın açılmasından önceki, son kira ödeme tarihinden önce işlenmiş olan bir yıllık kira alacağı ile, aynı tarihten sonra işlemekte olan altı aylık kira alacağıdır. Bu kira alacakları, hapis hakkına konu malların paraya çev­rilmesinde, rüçhanlı alacaklı olarak işlem görür. Ancak kiralayan iflasın açılmasından önce, hapis hakkını kullanmış (İİK m.270)’e göre, malların defterinin tutulması için icra dairesine başvurmuş ise, hapis hakkının güvence altına aldığı alacaklar, hapis hakkının kullanılmasından önceki son kira ödeme gününe itibar edilerek tesbit edilir.

Burada şu husus akla gelmektedir. Kiracının kira sözleşmesinin so­na ermesinden sonra, kiralananda oturmaya devam etmesinden doğan, ecrimisil alacağının, ısıtma, aydınlatma, su, asansör masraflarından do­ğan alacakları da, hapis hakkının kapsamına sokulabilir mi?

Kanımızca, kira kaybını karşılamak için istenen tazminatın, hapis hakkının kapsamına dahil edilmesi gerektiği düşünüldüğünde; kiracının kira sözleşmesinin sona ermesinden sonra kiralayanın muaffakatı olma­dan oturmaya devam etmesi halinden doğan ecrimisil alacağınında, ısıt­ma, aydınlatma, su, asansör masraflarından doğan alacaklarında hapis hakkı kapsamına dahil edilmesi gereklidir. Bu düşünüş şekli, alacaklı ve borçlu yani kiracı ve kiralayan arasındaki hukukî ilişki de, sosyal adalet ilkesi ve vicdani kanaate daha uygun olacaktır.

Hapis Hakkı’nın Konusu
Hapis hakkının konusu, menkul eşyadır. Menkul eşyanın, kiralana­nı döşemek, süslemek ve ondan yararlanmayı temin amacına hizmet et­mesi gerekir. Satılmak amacıyla, gayrimenkul de bulunan ticari mallar, Kiralanan yerin kullanılmasıyla ilgili olan, menkul eşya örneğin kiracının kiraladığı evin garajına koyduğu otomobil gibi, geçici olarak oradan uzaklaştırılıp tekrar getirilse bile, hapis hakkına konu olabilir.

BK m.267, 3 fıkrası İİK. m.82 hükümleri, haczi caiz olmayan eşya üzerinde, hapis hakkının sözkonusu olamayacağı bildirilmiştir. Paraya çevrilmesi mümkün olmayan, diploma, nüfus cüzdanı gibi eşya üzerinde, hapis hakkı kullanılamayacağı gibi, kiracının kişisel eşyaları elbise, valiz traş makinesi gibi eşyalar üzerinde de hapis hakkı kullanılamaz.

Hapis hakkı, gayrimenkulun teferruatı üzerinde ve, mütemmim cü­zü durumunda olan baraka, kulübe gibi şeyler üzerinde de kullanılabilir.

Kiralananın içinde bulunmak şartıyla, üzerinde hapis hakkı kullanı­lacak olan eşyanın kiracıya ait olup olmaması, kural olarak önem taşı­maz.

Ancak bazı hallerde, 3. kişilere ait eşyalar, hapis hakkı konusu kap­samına girmez. Kiracıya ait olmadığı kiraya verence bilinen veya bilin­mesi gereken eşya, hapis hakkının konusu dışında kalır. Yani kiraya ve­ren sadece, iyiniyetli olduğu taktirde, bu gibi eşya üzerinde, hapis hakkını kullanabilir. Kiraya veren, söz konusu eşyanın kiralanana getirildiği ta­rihte, kiracıya ait olmadığını biliyor ya da bilebilecek durumda ise, 3. kişilerin o eşya üzerindeki hakları, kiraya verenin hapis hakkına karşı dahi saklıdır. Yani kiraya veren bunları hapsedemez, etmişse 3. kişi geri alabilir.

Burada, kiraya verenin, sübjektif iyiniyet sahibi olup olmadığı önemlidir. 3.kişinin kiraya verene yapacağı ihbar ile, onun (kiraya vere­nin) durumu öğrenmesi mümkün olduğu gibi, örneğin, saatçi olan kiracı­nın dükkanındaki saatlerin hepsinin de ona ait olamayacağının kiraya veren tarafından bilinmesi gerektiği durumlarda, iyiniyetinden söz edile-mez.Eğer halin icabı, kiraya verenin mülkiyeti muhafaza sicilini tetkik etmesini gerektirmiyorsa, mülkiyeti muhafaza sözleşmesinin sicile kay­dedilmiş olması, kiraya verenin iyiniyetini ortadan kaldırmaz.

Kiraya veren, menkul eşyanın kiralanan gayrımenkule getirildiği tarihte, iyiniyetli olmalıdır.Onun daha sonraki bir tarihte, 3.kişinin men­kul eşya üzerinde bir hakkı bulunduğunu öğrenmiş olması, hapis hakkının sona ermesi sonucunu vermez.

İyiniyet asıl olduğu için, hapis hakkı kullanılan eşyanın kiracıya ait olmadığını kiraya verenin bildiği veya bilmesi gerektiğini ispat yükü, istihkak iddiasında bulunan 3.kişiye aittir.

Bu ispat, takibin durması bakımından gereklidir. Kural olarak, 3. kişi istihkak iddiasında bulunursa takibin durması asılsa da, kiraya veren hapis hakkını kullanırken, 3. kişi istihkak iddiasında bulunursa, bu kişi BK m.268, 1 deki durumun gerçekleştiğini, yani kiralanana getirilmiş eşyanın kiracıya ait olmadığının kiraya verene bilindiğini ispat edilmeli­dir. Aksi taktirde takibin ertelenmesine karar verilemez. Kiraya veren, eşyanın kiracıya ait olmadığını, sözleşmenin devamı sırasında öğrenecek olursa, hapis hakkının düşmesini önlemek bakımın­dan, en yakın dönem sonu için, sözleşmenin feshini ihbar etmelidir.(BK m.268, 2).Eğer kira sözleşmesi belirli süreli ise, feshi ihbar yoluna gidi­lemeyeceğinden, belirli sürenin bitiminde sözleşmenin zımni veya açık olarak yenilenmemesi gerekir. Aksi taktirde, hapis hakkı düşer.Feshi ih­bar etmeyen kiraya veren, sadece en yakın feshi ihbar anma kadar geçe­cek sürede doğmuş olan kira bedeli için, hapis hakkını muhafaza eder. 6570 sayılı kanunun uygulandığı hallerde, bu feshi ihbar hakkı, kiraya veren bakımından sınırlanmış olduğundan, kiraya verenin hapis hakkının otomatik olarak düşmesi doğru olmaz.Bu durumda yargıca, halin icabına göre sorunu çözümlemek üzere taktir hakkı tanımak uygun olur.

Hapis Hakkı’nın Doğumu
Kiralayanın hapis hakkı, kiracının, hapis hakkı kapsamına giren eş­yayı, kiralanana getirdiği tarihte doğar.Kiralayanın, eşyanın kiralanana getirildiğinden haberli olup, olmamasının önemi yoktur.Kiralayamn be­lirli bir mal üzerindeki hapis hakkı, o malın kiralanandan sürekli olarak ayrılması ile ortadan kalkar. Ancak geçici olarak örneğin, onarılmak üze­re çıkarılması, hapis hakkını ortadan kaldırmaz.

Kiralayanın, hapis hakkına konu eşyanın, kiracının diğer alacaklıla­rının talebi üzerine haczedilerek, kiralanan dışındaki bir yerde muhafaza altına alınması, hapis hakkını ortadan kaldırmaz. Aksi halde kiralananın sahip olduğu, kanuni rehin hakkının hacizli alacaklılara karşı sağladığı öncelik anlamsız olacaktır.Kiralananın tahliyesi halinde, kira sözleşmesi­nin süresi sona ermemiş olsa bile, kiralayanın hapis hakkı bütünüyle sona erer. Buna karşılık, kiralananın içinde hapis hakkının kapsamına giren mallar bulunduğu ve ödenmemiş kira alacakları mevcut olduğu sürece, ki­ra sözleşmesinin süresi sona erse bile, hapis hakkı ortadan kalkmaz. Reli­nin alacağa bağlılığı ilkesi gereğince, kiralayanın hapis hakkı ile teminat altına alınan alacaklar sona erdiği oranda, hapis hakkı da sona erer.

Kiralayanın Hapis Hakkını Kullanması
a- Yetkili İcra Dairesi
Kiralayanın hapis hakkını kullanabilmesi için, defter tutulması zo­runludur. Kiralayanın hapis hakkı için defter tutulması başvurusu, icra dairesine yapılır. Hapis hakkı için defter tutulması konusunda, yetkili icra dairesi kanunda belirtilmemiştir.ancak kanımızca da burada yetkiye iliş­kin özel bir hüküm bulunmadığı için, İİK m 50 hükmünün uygulanması gerekir.Hapis hakkı için defter tutulması talebi, kiralananın bulunduğu yerdeki icra dairesinden başka bir icra dairesine yapılırsa, bu icra dairesi­nin İİKm.79, fıkra 2’ye kıyasen kiralananın bulunduğu yerdeki icra dai­resini istinabe etmesi gerekir.

b- Hapis Hakkı İçin Defter Tutulması (m.270)
İİK Yönetmeliği, kiralayanın hapis hakkı için defter tutulması tale­bi hakkında bir basılı kağıt içermemektedir.Kiralayanın hapis hakkı için defter tutulması talebinin, icra dairesine bir dilekçeyle veya tutanağa ge-çirilmek üzere, sözlü yapılması mümkündür.

Kiralayan, henüz kiracı hakkında icra takibi yapmadan, icra daire­sinden hapis hakkı için defter tutulmasını isteyebilir.Bunu ise, icra daire­sinden bir dosya açarak ve talepte bulunarak yapabilecektir.Ancak, icra müdürünün kiralayanın hapis hakkının olup olmadığını inceleme yetkisi yoktur. Sadece bu konuda, kiracı ile aralarında kira sözleşmesi olduğu hususunda, kanıya varması yeterlidir. Ayrıca kiralayanın hapis hakkı olmadığı açıkça anlaşılmakta ise, icra müdürünün bundan kaçınması söz konusu olabilecektir.İcra müdürünün tereddüt ettiği hallerde ise, defter yapmaktan kaçınamayacaktır.Bu halde, ayrıca kiralayanın hakkının tehli­keye düştüğünü ispat etmesine gerek yoktur.Kiralayanın muaccel hale gelmiş, bir yıllık kira talebi, icra müdürlüğünce başka şarta bakılmaksızın yerine getirilecektir.

Altı aylık kira ise, muaccel hale gelmediği için, talep halinde hapis hakkının tehlikeye girdiği hakkında icra dairesine kanaat vermesi gerek-lidir.Bunlar kiracının kiralanandan çıkmak, yahut kiralanan dahilinde bulunan şeyleri alıp götürmek teşebbüsünde bulunmak gibi sayılabilir.

c- İcra Memurunca Defter Tutulurken İzlenecek Usul
İcra dairesi, kiralayanın talebini uygun bulduğunda, kiralayanın üzerinde hapis hakkı bulunan malların bir defterini yapar (270/3.m). Ka­nun bu defterin nasıl yapılacağı hakkında tafsilat vermemektedir.Burada, haciz hakkındaki hükümler kıyasen uygulanabilecektir.

Buna göre, örneğin defter tutma talebinin hangi süre içinde yerine getirileceği, defteri yapan icra müdürünün defter tutma işlemi sırasındaki yetkilerinin neler olduğu, defteri tutulan nasıl kıymet taktir edileceği hakkında (ÎİK m. 102, fıkra 1; İİK Yönetmeliği m38) kıyasen uygula­nır.

Hapis hakkı için defter tutulması, şeklindeki himayeden yararlanır­ken, kiraya verenin kiracısı ile arasında kira sözleşmesinin bulunduğunu ispat etmesi gereklidir. Ancak bunun tam bir ispat olması şart değildir.İcra memurunun, hapis listesinin tanzimine ilişkin talep üzerine alacağın hak­lılığını araştırmasına gerek olmayıp, talebi kabul etmesi gerekir.Yani, hapis talebinde kira ilişkisinin kanıtlanması yeterli olup, icra makamları maddi hukuka ilişkin problemlere girişmemelidir.Şüpheli durumlarda ise, icra memuru, defter tutma talebini icra etmelidir.Ancak icra memuru, talep edilen hapis hakkının mevcut olmadığına dair şüpheye yer verme­yen bazı belge ve olaylarla karşı karşı karşıyaysa, sadece bu durumda, defter tutma talebini red edebilir.İcra memuru, alacaklının talebine rağ­men defter tutmazsa, bir hakkın yerine getirilmemesi sebebiyle, alacaklı şikayet yoluna gidebilir.Kiracı da yapılan işlemin kanuna aykırı ya da olaya uygun olmadığından bahisle, şikayet yoluna gidebilir.

Örneğin icra memuru, haczi caiz olmayan şeyleri deftere geçirmeyecektir.Kiralayanın alacağı, faiz ve masraflarını karşılayacak mallardan fazlasını deftere almayacaktır Üzerinde istihkak iddiasında bulunulan malları, en son deftere geçirecektir.Kiracının başka alacaklıları tarafından daha önce haczettirilmiş mallan da deftere geçirecek ve bu malların satışı halinde, kiralayanın satış bedeli üzerinde rüçhan hakkı bulunacaktır. Mal­ların defterini yapmak görevi, sadece icra dairesine aittir.Kiracının karşı koyması halinde yada malları kaçırması tehlikesi bulunduğunda, kirala­yan icra dairesine başvuramayıp, zabıta veya nahiye müdürüne başvurarak yardım isteyebileccktir.Bu durumda, zabıta hem tedbir alacak hem de aldığı tedbiri icra dairesine bildirecektir.(İİK.270/2)

d- Kiralayanın Hapis Hakkı için Defter Tutulmasının Şartları
Kiralayanın hapis hakkının bulunması;
Kira alacağının tahsilinin tehlikeye düşmüş olması;
Kiralayanın alacağını güvence altına alan başka teminat bulun­mamasıdır.
Şartların mevcut olmamasına rağmen, defter tutulmasının sonucun­da, kiracı şikayet yoluna başvurabilecektir.İcra müdürünün, şartların var­lığına rağmen, defter tutulması talebini yerine getirmemesi halinde de, talepte bulunan kiralayan şikayet yoluna başvurabilir.

e- Defter Tutulmasının Hukuki Niteliği ve Sonuçları
Bu deftere muhteva olarak, haciz zabıt varakasına ilişkin hükümler uygulanabilir. Çünkü kanun, tutulacak defterin muhtevasıyla ilgili bir hükme yer vermiş değildir.Gecikmede tehlike olan hallerde icra memuru, zabıta veya nahiye müdürünün yardımını isteyebilir.(m.270, 2).Örneğin, kiracının defterin tutulmasına karşı koyması halinde, zabıta veya nahiye müdürünün yardımı istenebilir.Eğer kiracı, hapsedilmiş eşyayı zorla ka­çırmaya başlamışsa, kiraya veren polisten yardım isteyebilir.BK m.52, 3’teki şartlar varsa, hakkını kendiliğinden koruyabilir.Bu durumda, bizzat ihkak-ı hak suçu (TCKm.308) oluşmaz.

Defteri tutulan mallar üzerindeki tedbir, geçici niteliktedir.Kural olarak mallar onun elinde bırakılacaktır.Kiralayan, kiracının bu mallan kaçırmasına engel olabilir ve kaçırılmış olan malların geri alınmasını sağlayabilir. İİK’nun 335.madde uyarınca, Kiracı defteri yapılmış malları kaçırır veya gizlerse, TCK m.289’ya göre cezalandırılacaktır.Bu suçta sanık, İİK’nun 270 uyarınca, defteri yapılmış eşyayı kaçırıp gizleyen borçludur. Üzerinde kiralayanın hapis hakkı tanınmış ve 270.madde ge­reğince defteri yapılmış eşyanın, amacı dışında kaçırması ve gizlemesi halinde suç oluşacaktır. Yetkili ve görevli mahkeme, icra takibinin yapıl­dığı yerdeki icra mahkemesidir.Şikayetçi ise, malın sahibi, kira sözleş­mesinde, rehin veya haciz tutanağında sahip olarak yazılan kişidir. Maddede şikayet şartı bulunmadığı ve sanığın TCK’nun 289. maddesine göre cezalandırılacağı bildirildiğinden dava iddianame ile açılmalıdır.

Kiracı, icra dairesine kiralayanın kira alacağını, faizini ve masrafla­rını karşılayacak kadar bir para yatırırsa, hapis hakkına tabi malların def­terinin tutulmasına ve bununla kiralayanın malların üzerindeki hapis hak­kına engel olabilir.Bu halde kiralayanın hapis hakkı, icra dairesine yatırı­lan bu para üzerinde rehin hakkına dönüşür.Defter yapılmasının etkisi geçici olduğundan, kiralayanın bunun devam etmesi için, icra takibinde bulunması gereklidir. Defteri yapan icra müdürü, kiralayana icra takibinde bulunması için, onbeş günü geçmemek üzere, uygun bir süre verir (İİK. m.270.3). Hapis hakkı taşınır rehni sayıldığından, kiralayanın kendisine verilen bu süre içinde başvuracağı yol, taşınır rehninin paraya çevrilmesi yoludur.(İİK. 145-147.Mad).Ancak, İİK’nun 45. maddesindekinin aksine, burada kiralayan mutlaka rehnin paraya çevrilmesi yolu ile takipte bu­lunmak zorunda değildir.Kiralayan, haciz yolu ile takipte yapabilir.

Kiralayan kendisine verilen süre içinde, rehnin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapmazsa, ilgili kira alacağı için hapis hakkı defteri hü­kümsüz kalır. Kiracı icra dairesinden, mallarının hapis hakkı defterinden silinmesini isteyebilir. Ancak süresinde rehnin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapmazsa, ilgili kira alacağı için hapis hakkı defteri hükümsüz kalır ve kiracı icra dairesinden mallarının hapis hakkı defterinden silinmesini isteyebilir. Süresinde takip yapılmışa, hapis hakkı defterinin hükmü bu takibin sonuçlanmasına kadar devam eder. Borçlu kiracı, kiralayanın hapis hakkına karşı çıkmak isterse, bunu ödeme enirine itiraz yolu ile ileri sürebilir. Buna karşılık, borçlu kiracı, hapis hakkı defterine geçiril­miş olan bir malının haczedilemeyeceği iddiasında ise, o zaman şikayet yoluna başvurulmalıdır.”’

Özetle, deftere geçirilen mallar üzerinde, kiracının tasarruf yetkisi devam eder. Ancak kiracı bunları gizlice veya cebirle kaçıramaz.Defteri tutulmuş eşyanın 88.madde gereğince, icra dairesince muhafaza altına alınması gerekmemektedir. Defter tutma işlemi, hapis hakkına tabi olan eşyanın tesbiti olup, haczi öngörmez.Fakat, değeri süratle düşen malların muhafaza altına alınması icra dairesinden istenebilir.

Ayrıca malların deftere geçirilmiş olması, 3. kişilerin iyiniyetle bunlar üzerinde haklar kazanmalarına ve böylelikle hapis hakkının felce uğratılmasına engel değildir.

Hapis hakkı, deftere geçirilmemiş mallar üzerinde kullanılamaz. Yani kiraya verenin hapis hakkı böylelikle sınırlanmıştır .Tutulan defterin hükümlerini koruması için, alacaklının belirli süre içinde rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipte bulunması gerekir.Belirli süreyi, icra memuru, 15 günü geçmemek üzere verir(m.270,3).

İİK m.270, son fıkraya göre, icra memurunca kiraya verene rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipte bulunması için süre vermek gerekirken, verilmemişse tutulan defterin hükmü devam eder.

İcra memurunca verilen sürede, kiraya veren tarafından, rehnin pa­raya çevrilmesi yoluyla, takipte bulunması üzerine kiracı, alacağa veya hapis hakkına itirazda bulunmuş olabilir .Bu durumda, kiraya veren, itira­zın icra mahkemesinden kaldırılmasını veya mahkemede iptalini ister. Fakat kanun bu iki yoldan birine müracaat bakımından, süre tayin etmiş değildir. Genel hükümlere gidilmelidir.

f- Kaçırılan Hapis Hakkına Tabi Malların Geri Alınması (271.mad)
İster defteri tutulsun, ister tutulmasın, hapis hakkına tabi olan tüm mallar için, kaçırılması halinde, kiralayan icra dairesine başvurarak bu malların geri alınmasını isteyebilir. Bunu, icra dairesine müracaat ederek icra dairesinin emri ve zabıta marifeti ile geri alabilecektir.Önceden def­teri tutulmuş menkul eşyanın, m.271’deki 10 günlük süreye bağlı olmak­sızın her zaman; defteri tutulmamış menkul eşyanın ise, 10 günlük süre içinde geri verilmesi için, kiraya verenin başvurması gerekir. 10 günlük süre içinde başvuruda bulunulması yeterli olup, bu süre içinde menkul eşyanın geri verilmesi şart değildir.Sürenin başlangıcı eşyanın götürül­mesi anıdır.115

Hapis hakkına tabi malların geri almabilmesinin şartlan, iki tanedir. Bunlardan birincisi, malların gizlice veya zorla götürülmüş olması hali­dir. Diğeri ise, kiralayanın bunu on gün içinde talep etmesidir.Bu şartla­rın gerçekleşmesi halinde, icra dairesi, kaçırılan malların geri alınmasına karar verir.ve mallar zabıta kuvveti ile geri almır.Ancak bu halde dahi, üçüncü kişilerin hakları saklıdır.

Örneğin eşyaları kaçıran kiracı, bunları kira sözleşmesiyle tuttuğu yeni bir yere taşımışsa yeni, kiraya verenin bu eşya üzerinde, hapis hakkı doğar ve iyiniyetli ise, onun hapis hakkı birinci kiraya verenin hapis hak­kına tercih edilir.117

Kaçırılan eşya hakkında, kiraya verenle 3.kişi arasında ve hatta ki­racı ile kiraya veren arasında uyuşmazlık çıkarsa, bunu icra memuru de­ğil, genel mahkeme basit yargılama usulüne göre karara bağlar.

Malların kaçırılmadan önce bulunduğu yer icra dairesi, şartları ger­çekleşmişse kaçırılan eşyaların geri alınmasına karar verecek ve bu karar zabıta kuvvetleriyle icra edilecektir.(m.271, 1, BK m.269, 2).Yoksa icra memuruna müracaat etmeden doğrudan doğruya zabıtadan yardım iste-nemez.Alacaklmın talebi üzerine, icra memurunun eşyanın geri verilmesi hakkında tedbir almaması, alacaklıya şikayet yolundan yararlanma olanağını verir.

Kira alacağına karşılık, BK m.267 ve İİK m.270’e uygun olarak kullanılan hapis hakkı, o eşya üzerinde kiraya verene alacağını tahsil ba­kımından, öncelik hakkı verir.

5- Kiraya Verenin Hapis Hakkının Son Bulması
Alacağın ödeme takas gibi sebeplerle düşmesiyle, kiraya verenin hapis hakkı son bulur.Alacağın bir bölümü sona ermişse, hapis hakkı geri kalan alacağı temine devam eder. Kira alacağına karşılık gelen bir temina­tın gösterilmesi halinde de, hapis hakkı sona erer.Eşyanın gizlice veya cebirle götürülmesi hali hariç, götürülmesi de hapis hakkını sona erdirir. Hapis hakkı, gayrimenkulu döşeme, süsleme veya ondan yararlanmayı sağlayan eşyanın niteliğini değiştirmesiyle son bulur.

nihatkaradas

  • Forum Adalet Üyesi
  • Çevrimdışı
  • İleti: 116
  • Tşk.Sayısı: 5
  • Cinsiyet: Bay
Ynt: Kiralananın Hapis Hakkı
« Yanıtla #1 : 23 Ekim 2019, 16:01:37 »
sayın müdürüm; hapis hakkı olarak tanımlanan bu hakkı kullanan alacaklı yada kiralanan sahibi midir? yoksa icra dairesimi dir? Yani;
* icra dairesi mahale gidip bu mallar için hapis hakkı uygulandı, hapis hakkını bu mallara uyguladım diye mi tutanak tutmalı defter tutmalı.
* Ya da mahale gidip alacaklı başvuran yada kiralanan sahibi tarafından hapis hakkı uygulanan mallar .......şunlar şunlardır denilmekle yetinilmeli.

 

avukatın hapis hakkı

Başlatan By-leyl-i LalForumun İcra ve İflas Hukuku Yargı Kararları

Yanıt: 0
Gösterim: 3240
11 Temmuz 2015, 12:08:31
Gönderen: By-leyl-i Lal
Hapis Hakkı Uygulaması (İİK. m.270 ve BK. 267 kapsamında)

Başlatan Özgür KOCAForumun Haciz ve Kıymet Takdiri & Hapis Hakkı İşlemleri

Yanıt: 1
Gösterim: 20434
23 Ekim 2019, 16:04:19
Gönderen: nihatkaradas
Kiralayanın Hapis Hakkı (Öncelikli Alacaktır)

Başlatan Özgür KOCAForumun Haciz ve Kıymet Takdiri & Hapis Hakkı İşlemleri

Yanıt: 0
Gösterim: 3785
12 Eylül 2014, 11:23:39
Gönderen: Özgür KOCA
Eşya üzerinde hapis hakkı ve defter tutulması

Başlatan Deniz034Forumun Haciz ve Kıymet Takdiri & Hapis Hakkı İşlemleri

Yanıt: 2
Gösterim: 3151
16 Ocak 2017, 14:10:48
Gönderen: WatchAndLearn
Eşya üzerinde hapis hakkı - defter tutulmasına itiraz

Başlatan Deniz034Forumun İcra ve İflas Hukuku Yargı Kararları

Yanıt: 0
Gösterim: 1297
01 Mart 2017, 15:43:55
Gönderen: Deniz034
Site Haritası 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33