[Arb. Özgür Koca]

Yargıtay'dan Emsal Adli Yardım Kararı: Mali Durum Belgesi Olmayanın Talebi Reddedilir!

Yargı organları önünde hak arama özgürlüğünün en önemli araçlarından biri olan adli yardım talebi, ekonomik gücü yetersiz olan vatandaşlar için hayati bir öneme sahiptir. Ancak Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 03.03.2026 tarihli ve en güncel emsal kararı, adli yardım taleplerinde sadece beyanın yeterli olmadığını, mali durumun somut belgelerle ispatlanmasının yasal bir zorunluluk olduğunu net bir şekilde ortaya koymuştur.

Google aramalarında üst sıraları hedefleyen ve hukukçular ile vatandaşlar için rehber niteliğinde hazırladığımız bu makalede; adli yardım şartları nelerdir, mali durum belgesi adli yardım için neden zorunludur ve adli yardım reddine itiraz süreci nasıl işler sorularının yanıtlarını arayacağız.


🔍 Karar Künyesi ve Dava Bilgileri

• Yargı Mercii: Yargıtay 5. Hukuk Dairesi
  
• Esas No: 2026/4024
  
• Karar No: 2026/3673
  
• Karar Tarihi: 03.03.2026 (Oy Birliğiyle)
  
• İlk Derece Mahkemesi: İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesi (2007/181 E. , 2018/321 K.)
  
• Bölge Adliye Mahkemesi: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi (2022/229 Esas, 2023/2140 Karar)
  

💡 Adli Yardım Nedir? Hukuki Niteliği Nelerdir?
Sosyal hukuk devletinin en temel gereklerinden biri olarak kabul edilen adli yardım; ekonomik bakımdan yetersiz olan kimselerin, mali imkansızlıklar nedeniyle hak kaybına uğramasını engellemek amacıyla yargı organları önünde haklarını arayabilmeleri veya savunma yapabilmeleri için sağlanan parasal kolaylıklardır.

Doktrindeki ve yerleşik yargısal uygulamalardaki tanımıyla bu kolaylıklar; yargılama giderlerinden muafiyet ve ücretsiz hukuki yardım (barodan avukat görevlendirilmesi vb.) sağlanması yoluyla gerçekleştirilebilir. Ülkemizde adli yardım müessesesi 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 334 ve devamı maddelerinde detaylıca düzenlenmiştir.


6100 sayılı Kanun uyarınca bir davada veya temyiz aşamasında adli yardımdan yararlanabilmek için mahkemenin aradığı iki temel şart bulunmaktadır:

• 1. Ödeme Gücünden Yoksun Olma: Talepte bulunan kişinin, kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olması gerekir.
  
• 2. Talebin Açıkça Dayanaktan Yoksun Olmaması: İleri sürülen iddia veya savunmanın tamamen haksız, mesnetsiz ya da kötü niyetli görünmemesi, yani davanın başarı şansının bulunması şarttır.
  

Kritik Detay: Mali Durum Belgelerinin İbrazı Zorunludur!
Kanun hükümleri uyarınca adli yardım talebinde bulunan kimsenin, yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin resmi belgeleri (fakirlik belgesi, taşınmaz ve araç sorguları, maaş bordrosu vb.) mahkemeye ibraz etmesi yasal bir zorunluluktur. Adli yardım talebinde bulunanın ödeme gücünden yoksun olup olmadığı, soyut beyanlarla değil ancak bu resmi belgelerin incelenmesiyle belirlenir.


⚖️ Uyuşmazlık Konusu ve Yargıtay'ın Emsal Değerlendirmesi
Somut olayda, davalı taraf İstanbul BAM 4. Hukuk Dairesi'nin esastan ret kararını adli yardım talepli olarak temyiz etmiştir. Temyiz incelemesini yürüten Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 15.12.2025 tarihinde davalının adli yardım talebinin reddine karar vermiştir. Davalı tarafın bu ret kararına itiraz etmesi üzerine dosya, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 337 nci maddesi uyarınca itirazı incelemekle görevli olan Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'ne gönderilmiştir.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi yaptığı incelemede hukuki çerçeveyi şu şekilde çizmiştir:

Davalı ...'ın adli yardım talebine ilişkin temyiz dilekçesi ekinde sunduğu belgelerin, ödeme gücünden yoksunluğu tevsik (ispat) eder nitelikte olmadığı görülmektedir.

Açıklanan bu gerekçeyle, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin adli yardım talebinin reddine ilişkin kararı kanuna tamamen uygun bulunmuş ve davalı vekilinin yerinde görülmeyen itirazının HMK 337/2 maddesi gereğince REDDİNE oy birliğiyle karar verilmiştir.


🎯 Avukatlar ve Vatandaşlar İçin SEO Özet Notları

• Adli yardım talebinde ispat yükü talepte bulunan taraftadır. Mahkemeye somut mali durum evrakı sunulmalıdır.
  
• HMK 337 uyarınca adli yardım talebinin reddi kararlarına karşı itiraz yolu açıktır; ancak üst mahkemenin itirazı kabul etmesi yine sunulan belgelerin yeterliliğine bağlıdır.
  

📜 YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ EMSAL KARAR METNİNİN TAMAMI

YARGITAY 5. Hukuk Dairesi 2026/4024 E.2026/3673 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/229 Esas, 2023/2140 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2007/181 Esas, 2018/321 Karar

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesince verilen 05.07.2023 tarihli ve 2022/229 Esas, 2023/2140 Karar sayılı kararının davalı ... tarafından adli yardım talepli olarak temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 15.12.2025 tarihli ve 2023/9198 Esas, 2025/6746 Karar sayılı kararıyla adli yardım talebinin reddine karar verildiği, kararın itirazen incelenmesinin adı geçen davalı ... tarafından istenilmesi üzerine dosyanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 337 nci maddesi uyarınca Dairemize gönderildiği anlaşılmıştır.

Sosyal hukuk devletinin bir gereği olarak kabul edilmiş olan adli yardım, ekonomik bakımdan yetersiz olan kimselere, yargı organları önünde haklarını arayabilmeleri veya savunma yapabilmeleri için parasal kolaylıklar sağlanması anlamına gelir. Bu anlamdaki kolaylıklar yargılama giderlerinden muafiyet ve ücretsiz hukuki yardım sağlanması yoluyla gerçekleştirilebilir (Pekcanıtez H./ Özekes M./ Akkan M./ Taş Korkmaz H.: Pekcanıtez Usul Medeni Usul Hukuku, Cilt III, İstanbul 2017, s. 2410-2411).

Adli yardım 6100 sayılı Kanun'un 334 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

Anılan maddelere göre adli yardımın şartları "ödeme gücünden yoksun olma" ve "talebin açıkça dayanaktan yoksun olmaması"dır.
Bununla birlikte adli yardım talebinde bulunan kimsenin yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri de mahkemeye ibraz etmesi gerekir. Adli yardım talebinde bulunanın ödeme gücünden yoksun olup olmadığı bu belgeler incelenerek belirlenecektir.

Somut olayda, davalı ...'ın adli yardım talebine ilişkin temyiz dilekçesi ekinde sunulan belgelerin, ödeme gücünden yoksunluğu tevsik eder nitelikte olmadığı görülmektedir.

Açıklanan nedenle Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin adli yardım talebinin reddine ilişkin kararı kanuna uygun olduğundan, davalının yerinde bulunmayan itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin yerinde görülmeyen itirazının 6100 sayılı Kanun'un 337 nci maddesinin ikinci maddesi gereğince REDDİNE,03.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.