[Özgür KOCA]

Bu yazımızda icra müdürlüğünün, avukatın istemi üzerine herhangi bir kişiyle ilgili icra takip dosyası numaralarını ya da belli bir türdeki dosya numaralarını tespit ederek avukatın bilgisine sunmak gibi bir görev ya da yükümlülüğünün bulunup bulunmadığına dair gerekçeli görüşümüze yer verdik.

1136 sayılı Avukatlık Kanununun 4667 sayılı Kanunla değişik 2.maddesinin 3.fıkrasında "Yargı organları, emniyet makamları, diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüsleri özel ve kamuya ait bankalar, noterler, sigorta şirketleri ve vakıflar avukatlara, görevlerinin yerine getirilmesinde yardımcı olmak zorundadır. Kanunlarındaki özel hükümler saklı kalmak kaydıyla bu kurumlar avukatın gerek duyduğu bilgi ve belgeleri incelemesine sunmakla yükümlüdür. Bu belgelerden örnek alınması vekaletname ibrazına bağlıdır. Derdest davalarda müzekkereler duruşma günü beklenmeksizin mahkemeden alınabilir." Sözü edilen Kanunun 4667 sayılı Kanun ile değişik 46.maddesinde de "Avukat işlerini kendi sorumluluğu altındaki stajyeri veya yanında çalışan sekreteri eliyle de takip ettirebilir, fotokopi veya benzeri yollarla örnek aldırabilir. Avukatın onanmasını istemediği örnekler harca tabi değildir. Avukat veya stajyer, vekaletname olmaksızın dava ve takip dosyalarını inceleyebilir. Bu inceleme isteğinin ilgililerce yerine getirilmesi zorunludur. Vekaletname ibraz etmeyen avukata dosyadaki kağıt ve belgelerin örneği veya fotokopisi verilmez." hükmü yer almaktadır.

Hukuk Mukakemeleri Kanunu'nun Dosyanın taraflar ve ilgililerce incelenmesi başlıklı 161. Maddesine göre; MADDE 161- (1) Zabıt kâtibinin gözetimi altında taraflar veya fer'î müdahil, dava dosyasını inceleyebilir. Dava ile ilgili olanlar da bunu ispatlamak kaydı ve hâkimin izniyle dosyayı inceleyebilir, Hukuk ve Ticaret Mahkemelerinin Yazı İşleri Yönetmeliğinin 39.maddesinde de "HUMK 157. (HMK 161) maddesinde yazılı kimseler dosyayı tutanak yazıcısının yanında okuyabilirler. Müracaatın çokluğundan iş durumuna göre kalem şefi veya muavini okunmaya bakma işine diğer yazıcıları da memur edebilir. Mahkeme dosyalarını incelemek isteyen müfettiş veya her hangi salâhiyetli bir memur önce bu yoldaki vazife ve salâhiyetini reis veya hâkime bildirmesi gerekir. Reis veya hâkimin haberi olmadan kalem şefi mahkeme evrakını kimseye gösteremez." hükmüne yer verilmiştir.

İcra ve İflas Kanunu'nun;
8. Maddesinde "İcra ve iflas dairelerince verilen kararlar gerekçeli olarak tutanaklara yazılır. İlgililer bu tutanakları görebilir ve bunların örneğini alabilir.",
8/a maddesinde "Alacaklı, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden bu sisteme entegre bilişim sistemleri vasıtasıyla dosya safahat bilgileri ile borçlunun mal, hak veya alacağını elli kuruş karşılığında sorgulayabilir...",
78. Maddesinde "... Ancak, alacaklı dilerse haciz talebinde bulunmaksızın Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden, bu sisteme entegre bilişim sistemleri vasıtasıyla borçlunun mal, hak veya alacağını sorgulayabilir. Sorgulama sonunda Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi, varsa borçlunun mal, hak veya alacağının mahiyeti ve detayı hakkında bilgi verir ve bu durumda sistem üzerinden de haciz talep edilebilir." şeklinde düzenlemeler mevcuttur.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun;
8/1. Maddesinde "Kişisel veriler, ilgili kişinin açık rızası olmaksızın aktarılamaz",
12/4. Maddesinde ise " Veri sorumluları ile veri işleyen kişiler, öğrendikleri kişisel verileri bu Kanun hükümlerine aykırı olarak başkasına açıklayamaz ve işleme amacı dışında kullanamazlar. Bu yükümlülük görevden ayrılmalarından sonra da devam eder" şeklinde düzenlemeler mevcuttur.

Bu yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; Avukatlık Kanununda yukarıda yer verdiğimiz değişiklik ile avukatlar lehine haklar getirilmiştir. Ancak, bu konuya özel düzenleme getiren ve yukarıda değinilen Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, İcra ve İflas Kanunu ve Yönetmelik hükümleri ile Avukatlık Kanununun 2.maddesinin 3.fıkrasında yer alan "......Kanunlarındaki özel hükümler saklı kalmak kaydıyla......." düzenlemesi, özel kanun-genel kanun, önceki kanun-sonraki kanun ilişkisi de göz önünde bulundurulduğunda Avukatlık Kanununun 2.maddesinde yapılan değişiklik, avukatlar lehine sınırsız bir serbesti de tanımamaktadır.

Ayrıca konuyla ilgili olabilecek nitelikte, Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün Samsun Cumhuriyet Başsavcılığına hitaben yazdığı  10/08/2016 tarihli ve 82084579/5635/30424 sayılı yazısında icra dosyasına ilişkin bilgilerin mevzuat hükümleri çerçevesinde yasal dayanağı bulunmayan kişi veya kurumlarla paylaşılmasının uygun olmayacağı yönünde görüş bildirmiştir. 

SONUÇ olarak İcra ve İflas Kanunu'na göre avukat ancak alacaklı vekili olduğu dosyalarda borçlunun mal, hak veya alacağını sorgulayabilir, icra müdürlüklerine ise araştırma görev ve yükümlülüğü tanınmamıştır. İcra Müdürlüklerinin; herhangi bir dosyada vekil sıfatına haiz olmayan avukata, herhangi bir kişi hakkında takip yapıp yapmama yönünde karar verme, takip yapılmasına değer mal varlığı olup olmadığı hususlarını takip yapmadan önce belirleme imkanı sağlayan kişisel veri niteliğindeki dosya bilgilerini paylaşması yukarıda yer verilen Kanunlar kapsamında mümkün değildir. Ancak avukat vekaletname sunmaksızın dosya numarası bildirmek suretiyle herhangi bir dosyayı memur refakatinde inceleyebilir. Bunun dışında icra müdürlüğünün, avukatın istemi üzerine herhangi bir kişiyle ilgili icra takip dosyası numaralarını ya da belli bir türdeki dosya numaralarını tespit ederek avukatın bilgisine sunmak gibi bir görev ya da yükümlülüğü bulunmadığını düşünmekteyiz.


Özgür KOCA
İcra Müdür Yardımcısı
(Mesele yorum yapmakta değil, Mesele o yorumu gerekçelendirmekte. ÖKC)