[İçtihat]

Anayasa Mahkemesi Kararları ? FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİNİN ZAMANINDA ÖDENMEMESİ NEDENİYLE %5 ZAMLI ÖDEME KURALININ İPTALİ

19 Kasım 2019 SALI Resmi Gazete Sayı : 30953

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:

Esas Sayısı : 2019/48

Karar Sayısı : 2019/74

Karar Tarihi: 19/9/2019

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Bakırköy 13. İş Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 13/6/1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde

Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun'un 4/1/1961

tarihli ve 212 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle değiştirilen;

A. 14. maddesinin ikinci fıkrasının,

B. Ek 1. maddesinin sekizinci fıkrasının ikinci cümlesinin,

Anayasa'nın 2., 5., 10., 11., 48. ve 49. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek

iptallerine karar verilmesi talebidir.

OLAY: Ödenmeyen fazla çalışma ücreti ile fazla çalışma ücretinin günlük yüzde beş

fazlası olan alacaklarının tahsiline karar verilmesi talebiyle açılan alacak davasında itiraz

konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için

başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ

Kanun'un 4/1/1961 tarihli ve 212 sayılı Kanun'un 1, maddesiyle değiştirilen ve itiraz

konusu kuralların da yer aldığı;

1. 14, maddesi şöyledir: |

?Ücret:

Madde 14 - (Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)

(Değişik birinci fikra: 17/4/2008-5754/83 md.) Kararlaştırılan ücret, her ay peşin

olarak ödenir. İlave ücretlerin sigorta primlerinin ödenmesi mecburidir. Çalıştırılan

gazetecinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının özel olarak açılan

banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenmesi hususunda; tabi olduğu vergi mükellefiyeti

türü, işletme büyüklüğü, çalıştırdığı gazeteci sayısı, işyerinin bulunduğu il ve benzeri gibi

unsurları dikkate alarak işverenleri zorunlu tutmaya, banka hesabına yatırılacak ücret, prim,

ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın, brüt ya da kanuni kesintiler düşüldükten sonra

kalan net miktar üzerinden olup olmayacağını belirlemeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik

Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığından sorumlu Devlet Bakanlığı

müştereken yetkilidir. Çalıştırdığı gazetecilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her

çeşit istihkakını özel olarak açılan banka hesapları vasıtasıyla ödeme zorunluluğuna tabi

tutulan işverenler, gazetecilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaklarını

.................

aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını

önlemektir. Bu ilkeyle aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar

uygulanarak kanun karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin

her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi

kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal

durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen

eşitlik ilkesi zedelenmez.

32. İş sözleşmesi ile işçi statüsünde çalışmakla birlikte farklı kanun hükümlerine tabi

olan işçilerin fazla çalışma ücreti alacaklarının zamanında ödenmemesi durumuna ilişkin

olarak eşitlik ilkesi yönünden yapılacak anayasallık denetiminde öncelikle Anayasa'nın 10.

maddesi çerçevesinde aynı ya da benzer durumda bulunan kişilere farklı muamelenin mevcut

olup olmadığı tespit edilmeli, bu bağlamda aynı ya da benzer durumdaki kişiler arasında

farklılık gözetilip gözetilmediği belirlenmelidir. Bundan sonra farklı muamelenin nesnel ve

makul bir temele dayanıp dayanmadığı ve nihayetinde nesnel ve makul bir temele

dayanıyorsa söz konusu farklı muamelenin ölçülü olup olmadığı hususları irdelenmelidir.

33. İş sözleşmesi; bir çalışan ile işveren arasında kurulan iş ilişkisine dayalı, işçinin

iş görmeyi işverenin de bu işe karşılık ücret ödemeyi taahhüt ettiği sözleşmedir. İş sözleşmesi

ile işçi statüsünde çalışanların büyük bölümü 4857 sayılı Kanun'a tabi olarak çalışmakla

birlikte basın sektöründe çalışan gazetecilerin tabi olduğu 5953 sayılı Kanun gibi özel iş

kanunları da bulunmaktadır.

34. Bu itibarla fazla çalışma ücretlerinin zamanında ödenmemesi durumu

bakımından, farklı kanun hükümlerine tabi olmakla birlikte iş sözleşmesiyle işçi statüsünde

çalışan kişilerin karşılaştırma yapılmaya müsait olacak şekilde benzer durumda oldukları

açıktır. Öte yandan fazla çalışma ücreti alacaklarının zamanında ödenmemesi dutumuna

ilişkin olarak 4857 sayılı Kanun'a tabi olarak çalışan işçiler bakımından en yüksek banka

mevduat faizinin uygulanması öngörülmüştür. Basın sektöründe çalışan gazetecilere fazla

çalışma ücreti alacaklarının zamanında ödenmemesi durumunda ise günlük yüzde beş

oranında fazla bir ödemenin düzenlendiği, bu yolla 5953 sayılı Kanun'a tabi çalışan

gazeteciler ile diğer kanunlara tabi çalışan işçiler arasında bir farklılık yaratıldığı

anlaşılmaktadır.

35. Eşitlik ilkesinin gereği olarak karşılaştırma yapılmaya müsait olacak şekilde

benzer durumda olanlar arasından bir kısmı lehine getirilen farklı düzenlemenin bir ayrıcalık

tanınması niteliğinde olmaması için nesnel ve makul bir temele dayanması ve ölçülü olması

gerekir. İtiraz konusu kural ile demokratik toplumun varlığında ve devam ettirilmesinde

önemli bir rol oynayan gazetecilerin görevlerini yerine getirirken fazla çalışma ücretinin

zamanında ödenmesinin güvence altına alınmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır.

Gazetecilerin ifa ettikleri görevin özelliği gözetildiğinde diğer ücretlilere göre fazla çalışma

ücreti alacaklarının birtakım özel düzenlemeler ile teminat altına alınması için gazeteciler

lehine getirilen farklı muamelenin nesnel ve makul bir temele dayanmadığı söylenemez.

36. Ancak nesnel ve makul bir temele dayalı olan farklı muamelenin ölçülü olup

olmadığının da değerlendirilmesi gerekir. Mevzuatımızda 4857 sayılı Kanun'a tabi olarak

çalışan işçiler yönünden fazla çalışma ücreti alacaklarının zamanında ödenmemesi dutumuna

ilişkin olarak en yüksek banka mevduat faizinin uygulanması öngörülmüştür. İtiraz konusu

kural ise gazeteciler için fazla çalışma ücreti alacaklarının zamanında ödenmemesi

durumunda temerrüt şartı dahi aranmaksızın günlük yüzde beş, yıllık yüzde 1825'e varabilen

yüksek oranda fazla ödeme yapılması zorunluluğunu öngörmekte olup bu fazla ödemeye

ayrıca yasal faiz uygulanmaktadır. Bu hâliyle kural, basın sektöründe çalışanlar için diğer

çalışanlara göre nesnel ve makul bir nedenle de olsa orantısız bir farklı muamelenin

getirilmesine yol açmaktadır. Bu itibarla kuralla gazeteciler lehine kabul edilen farklı

muamelenin ölçülü olduğu söylenemeyeceğinden kural eşitlik ilkesiyle de bağdaşmamaktadır.

37. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 2., 10., 13. ve 48. maddelerine aykırıdır.

İptali gerekir.

Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Muammer TOPAL ve Selahaddin

MENTEŞ bu görüşe katılmamışlardır.

Kural, Anayasa'nın 2., 10., 13. ve 48. maddelerine aykırı görülerek iptal

edildiğinden ayrıca Anayasa'nın 49. maddesi yönünden incelenmemiştir.

Kuralın Anayasa'nın 5. ve 11. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

IV. HÜKÜM

13/6/1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar

Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun'un 4/1/1961 tarihli ve 212 sayılı

Kanun'un 1. maddesiyle değiştirilen ek 1. maddesinin sekizinci fıkrasının ikinci cümlesinin

Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR,

Muammer TOPAL ile Selahaddin MENTEŞ'in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA 19/9/2019

tarihinde karar verildi.

Başkan Başkanvekili Başkanvekili

Zühtü ARSLAN Engin YILDIRIM Hasan Tahsin GÖKCAN

Üye Üye Üye

Serdar ÖZGÜLDÜR Recep KÖMÜRCÜ Burhan ÜSTÜN

Üye Üye Üye

Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL

İstatistikler: Gönderilme zamanı gönderen Admin ? 21 Kas 2019 10:03

Source: Anayasa Mahkemesi Kararları ? FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİNİN ZAMANINDA ÖDENMEMESİ NEDENİYLE %5 ZAMLI ÖDEME KURALININ İPTALİ