[Arb. Özgür Koca]

Rüçhan hakkının varlığının devam edebilmesi için eşya (araç) üzerinde eşya sahibinin tasarruf ve mülkiyet hakkının devam ediyor olması gerektiğinden, rehin alacaklısının müsadereye konu eşya üzerinde rüçhan hakkı olmadığı-

Mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki şikayetçi tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Alacaklı Alanya Esnaf ve Sanatkarlar Kredi Kefalet Kooperati tarafıdan borçlu K. U. aleyhine 07...1 plakalı araçlı ilgili rehnin paraya çevrilmesi yoluyla 03.12.2014 tarihinde takip başlatıldığı, söz konusu araca sigara kaçakçılığında kullanıldığı gerekçesi Amasya 2. Sulh Ceza Mahkemesi'nin 25.11.2013 gün ve 2013/523 D.iş sayılı kararı ile el konulduğu, aracın Samsun Gümrük Müdürlüğü Tasfiye İşletme Müdürlüğünce 05.12.2014 tarihinde satılarak paraya çevrildiği, icra müdürlüğü tarafından Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Samsun Gümrük Müdürlüğü'ne yazılan 29.04.2015 tarihli müzekkere ile aracın satış bedelinden muhafaza ve satış masrafları düşükdükten sonra arta kalan satış bedelinin takip dosyasına gönderilmesinin istenildiği, şikayetçi Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Samsun Gümrük Müdürlüğü'nün icra mahkemesine başvurarak, aracın tasfiye hükümleri uyarınca satıldığını, satış bedelinin isteminin doğru olmadığını belirterek müzekkerenin iptalini talep ettiği ve mahkemece, şikayetin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu; rehin alacaklısının rüçhan hakkının müsadereye konu eşya üzerinde de söz konusu olup olmadığıdır.

Rehin hakkı; bir alacağı temine yarayan, başkasına ait menkul mal veya hak üzerinde tesis edilen sınırlı bir ayni hak olup, alacaklıya borçlulardan alacağını alamaması halinde rehinli malın satış bedelinden alacağını tahsil yetkisi veren bir haktır.

Rüçhan; kelime anlamı olarak öncelik, üstünlük, imtiyaz gibi anlamlara gelmektedir.

Müsadere, bir şeyin mülkiyetinin devlete geçmesini sonuçlayan bir müeyyidedir. Diğer bir deyimle işlenen bir suç karşılığı olarak, suçlunun malvarlığının tamamı veya bir bölümü üzerindeki
mülkiyete son verilmesi ve bu mülkiyetin kamusal bir teşekküle (Devlete) devredilmesi anlamına gelen bir yaptırım çeşididir.

Suça konu araca el konulması ile araç sahibinin (borçlunun) mülkiyet ve tasarruf hakkı elinden alınmış olur. El koyma ile araç sahibinin (borçlunun) araç (eşya) üzerinde her hangi bir hakkı kalmamaktadır. Araç sahibinin mülkiyet ve tasarruf hakkı sona erdiğinden (el koyma işlemi ile) bu eşya üzerinde (araç) borçlu ile alacaklı arasındaki ilişkiden kaynaklanan bir başkasının rüçhan hakkından da söz edilemez. Zira; rüçhan hakkının varlığının devam edebilmesi için eşya (araç) üzerinde eşya sahibinin tasarruf ve mülkiyet hakkının devam ediyor olması gerekmektedir.

Somut olayda, 07...1 plakalı araca sigara kaçakçılığında kullanıldığı iddiası ile Amasya 2. Sulh Ceza Mahkemesi'nin 25.11.2013 gün ve 2013/D.iş sayılı kararı ile el konulduğu, Amasya 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 30.12.2014 gün, 2014/188 Esas 2014/558 Karar sayılı kararı ile aracın müsaderesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

O halde, mahkemece, rehinli araca el konularak müsaderesine karar verildiğine göre istemin kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ: Şikayetçinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve HUMK'nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 29/02/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.

12. HD. 29.02.2016 T. E: 221, K: 5559

Aynı doğrultuda: 12. HD. 10.11.2015 T. E: 23041, K: 27429