[Özgür KOCA]

İİK da 16.madde süreli şikayeti düzenlemektedir. Şikayet icra işleri konusunda yetkili müdürlüklerde bulunan başta icra müdürü olmak üzere müdür yardımcısı, memurlar ve müstahdemlerin alacaklı, borçlu yada vekillerinin yapmış oldukları işlemlere karşılık icra mahkemesine yapmış oldukları taleplerdir. Şüphesiz ki şikayet sadece icra dairelerini kapsamamaktadır ve aynı zamanda İİK 2.maddesinde iflas daireleri hakkında da icra dairelerinin tabii olduğu usul ve esaslar uygulanır denilmek suretiyle şikayetin kapsamına iflas dairelerini de almışlardır. Süreli şikayette öncelikle iki ana kategori altında incelemek gerekmektedir. İlk olarak kanunun lafzından anlaşıldığı kadarıyla kanuna muhalif olmasından denilmektedir. Kanuna muhalif olmak ne demektir? İİK da lafzı yorumdan çok amaçsal yoruma ağırlık vermek daha önemlidir çünkü normun konuluş amacı bazen lafzından çok farklı olabilmektedir. Kanuna muhalif olmak aslında bütün mevzuata muhalif olmak olarak yorumlanmaktadır çünkü şikayet her ne kadar İİK için getirilmiş bir özerklik olarak görünse de İİK'nuna atıfta bulunan çeşitli kanunlar ve yönetmelikle vardır ve tali olarak bu normlarda uygulama alanına sahiptir. Şikayeti sadece kanuna aykırı olarak sınırlandırmamak aksine bütün mevzuatı kapsayacak şekilde anlamak daha doğru olmaktadır. Örneğin bir çok konuda İİK'nun atıfta bulunduğu Medeni Usul Kanunu bunların başında gelmektedir. Bu sebeple icra müdür ve memurlarının yada genel olarak çalışanlarının yapmış oldukları muameleler için kanuna aykırı işlemleri yerine mevzuata aykırı olan işlemleri olarak anlamak daha doğru ve sağlıklı olacaktır. Adalet Bakanlığı tarafından icra dairelerine gönderilen genelgeler yada yönetmelikler yahut savcılıklar tarafından gönderilen talimatlar da bir bakıma şikayet için bir mevzuat olarak ifade edilmelidir. Şunu da unutmamak gerekir ki icra dairelerinin baş sorumlusu olarak icra müdürleri görev yapmaktadır ancak icra müdür yardımcısının yapmış oldukları işlemlerden eğer şikayet edilecekse aynı zamanda icra müdürlerinin de müteselsil olarak sorumlu olacakları gözardı edilmemelidir. Süreli şikayet açısından ikinci ana kategorimiz ise hadiseye uygun olmamaktır. Hadise denildiği zaman somut işlem olarak ifade etmemiz gerekmektedir. Somut işlem üzerinde icra memurlarının yapmış oldukları işlem yapılacak olan işlemden tamamen farklı ise o halde hadiseye uygun olmamaktadır örneğin haciz işlemi gerçekleştirme talebinde bulunan alacaklı vekilinin talebine karşılık muhafaza işlemi yapan memur açısından yapılan işlem hadiseye uygun bir işlem olarak ifade edilmemektedir. Uygulamada da sorun teşkil eden bu tür şikayetlerin öğrenmeden itibaren 7 gün içerisinde yapılmasıdır.

Şikayetin iki önemli istisnası vardır. Bir hakkın yerine getirilmemesi yada sebepsiz sürüncemede bırakılması sebebiyle her zaman şikayet olunabilir. Bir hakkın yerine getirilmesi ile sebepsiz sürüncemede bırakılması arasında fark vardır. İcra müdürlüğünce haciz isteme yetkisi var olan alacaklı yada vekiline haciz işlemi uygulatmama yani hacze çıkmasını engelleme yahut siyasi sebeplerden ya da vb sebeplerden dolayı haciz işlemini gerçekleştirmeme yahut icra dosyası ile alakalı olarak bir talebi yada evrakı imzalamama gibi durumlarda ilk durumda bir hakkın yerine getirilmemesi ikinci durumda ise sebepsiz sürüncemede bırakılması ile doğrudan ilgilidir. Süresiz şikayetin kanun koyucu tarafından getirilmesinin amacı da şudur. Bu gibi durumlar genellikle öğrenme ile ilgili olmadığından dolayı yada öğrenme olsa bile sürenin geçmesiyle hakkın yitirileceği yada düşmesi sebebiyle getirilen sınırlamalardır. Genellikle kamu düzeninden kaynaklanan bu durumlar ile alakalı olarak her zaman şikayet olunabilir. Süresiz şikayet için yargıtay içtihatları ile getirilen bir sınırlamada kamu düzeni ile ilgili olan durumlar süresiz şikayet durumuna haizdir ve her zaman şikayet olunabilir. Şu ana kadar yargıtay tarafından şikayet ile ilgili verilen kararlara bakarak konuyu daha iyi anlamamız mümkündür. (Elazığ 1. İcra Hukuk Mahkemesi T:31/05/2016 E:2016/149, K:2016/300 - Yargıtay 12.HD T:13/02/2018, E:2016/27904, K:2018/1226 Onama)