[Arb. Özgür Koca]

Yargıtay'dan, mal ve kazançtaki artışı bildirmeme suçuna ilişkin emsal karar

İcra ceza hukuku uygulamasında en sık karşılaşılan hatalardan biri, kanunda açıkça ayrılmış olan ceza türlerinin ve maddelerinin birbiri yerine kullanılmasıdır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 17.02.2026 tarihli en güncel kararı, bu hataya düşen yerel mahkeme hükmünü "kanun yararına bozma" yoluyla düzelterek icra hukuku literatürüne geçecek nitelikte bir emsal teşkil etmiştir.

Mal ve kazançtaki artışı bildirmemek suçu (İİK 339) ile tazyik hapsi ve disiplin hapsi arasındaki farklar ayrıntılı olarak ele alınmıştır.


🔍 Karar Künyesi ve Dava Bilgileri

• Yargı Mercii: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi
  
• Esas No: 2026/1225
  
• Karar No: 2026/978
  
• Karar Tarihi: 17.02.2026 (Oy Birliğiyle)
  
• Kanun Yararına Bozma İsteyen: Adalet Bakanlığı (25.12.2025 tarihli yazı)
  
• İlgili Kanun Maddeleri: 2004 Sayılı İİK Madde 339, Madde 340, Madde 354; 5271 Sayılı CMK Madde 309
  

💡 İİK Madde 339: Beyandan Sonra Mal ve Kazançta Olan Artışı Bildirmemek Suçu Nedir?
İcra takibine maruz kalan ve mal beyanında bulunan borçlunun, beyandan sonraki süreçte mallarında, gelirinde veya kazancında meydana gelen artışları (örneğin yeni bir işe girmesi, taşınır/taşınmaz mal edinmesi) icra dairesine bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 339. maddesine göre; borçlu makbul bir mazereti olmaksızın 7 gün içinde icra dairesine taahhütlü mektupla veya sözlü (şifahi) olarak bu artışı bildirmek zorundadır. Eğer bu yükümlülüğe uyulmazsa alacaklının şikayeti üzerine:

• Mal veya kazanç asıl/bedel olarak mevcutsa 10 güne kadar disiplin hapsi,
  
• Mal veya kazanç haklı bir sebep olmaksızın elden çıkarılmışsa 1 aya kadar disiplin hapsi verilir.
  
• Borç tamamen ödendiği takdirde bu ceza tüm sonuçlarıyla düşer.

⚠️ Yerel Mahkemenin Büyük Hatası: İİK 339 Yerine İİK 340 Uygulanması
Somut olayda borçlu sanık, hakkında başlatılan icra takibinden sonra yeni bir işe başlamış ancak kazancında meydana gelen artışı icra dairesine bildirmemiştir. Alacaklının şikayeti üzerine dosyayı inceleyen yerel İcra Ceza Mahkemesi, borçlunun eyleminin İİK 339'a uyduğunu tespit etmesine rağmen, hüküm kurarken büyük bir usul hatası yapmıştır.

Mahkeme, borçlunun İİK 339 uyarınca "Disiplin Hapsi" ile cezalandırılması gerekirken, borcu taahhüt edip de ihlal edenlere (taahhüdü ihlal) uygulanan İİK 340. maddesi gereğince "Tazyik Hapsi" ile cezalandırılmasına karar vermiştir.


⚖️ Disiplin Hapsi ile Tazyik Hapsi Arasındaki Fark Nedir?
Yargıtay incelemesine konu olan bu hata, icra ceza hukukundaki iki temel ceza türünün karıştırılmaması gerektiğini bir kez daha hatırlatmıştır:

• Disiplin Hapsi (İİK 339 vb.): Kanunun koyduğu belirli bir emre veya yasaka uymayan kişiye (örneğin mal artışını bildirmeyen borçluya) müeyyide olarak doğrudan verilen, niteliği gereği cezai unsurlar barındıran hapistir.
  
• Tazyik Hapsi (İİK 340 vb.): Kişiyi belirli bir yükümlülüğü yerine getirmeye (örneğin borcu ödeme taahhüdünü ifa etmeye) zorlamak amacıyla uygulanan, borç yerine getirildiği an sona eren koruma ve zorlama tedbiri niteliğindeki hapistir.
  

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin Düzelterek Onama Kararı
Adalet Bakanlığı'nın kanun yararına bozma istemini haklı bulan Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin kararındaki madde ve ceza türü yanlışlığını CMK'nın 309/4-d maddesi uyarınca mahkemesine geri göndermeden bizzat düzeltmiştir.

Yargıtay, bozma nedeni daha hafif bir ceza verilmesini (veya ceza türünün düzeltilmesini) gerektirdiğinden yerel mahkeme kararını şu şekilde revize etmiştir:

• Sanığın eylemine uyan İİK'nun 339. maddesi uyarınca 10 GÜNE KADAR DİSİPLİN HAPSİ İLE CEZALANDIRILMASINA (Tazyik hapsi ibaresi iptal edilmiştir),
  
• İİK'nın 354. maddesi uyarınca şikayetten feragat veya borcun ödenmesi halinde cezanın tüm neticeleriyle düşürülmesine,
• Karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) gereğince 5.600,00 TL maktu vekalet ücretinin sanıktan alınarak müştekiye verilmesine oy birliğiyle karar vermiştir.
  

📜 YARGITAY 12. HUKUK DAİRESİ EMSAL KARAR METNİNİN TAMAMI

T.C.
YARGITAY
12. Hukuk Dairesi

Esas Sayısı: 2026/1225
Karar Sayısı: 2026/978
Karar Tarihi: 17.02.2026

"İçtihat Metni"

Beyandan sonra mal ve kazançta olan artışı bildirmemek suçundan sanık ...'ın, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 339. maddesi uyarınca 10 güne kadar tazyik hapsi ile cezalandırılmasına dair ... . İcra Ceza Mahkemesinin 27.06.2024 tarihli ve 2024/72 esas, 2024/143 sayılı kararı aleyhine Adalet Bakanlığının 25.12.2025 gün ve 94660652-105-07-34759-2024-KYB sayılı kanun yararına bozma istemini içeren yazısı ekindeki dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 2.01.2026 gün ve KYB-2026/2029 sayılı ihbarnamesi ile Dairemize gönderilmekle okundu.

Anılan ihbarnamede;

... . İcra Ceza Mahkemesinin 27.06.2024 tarihli kararı ile, sanığın hakkında başlatılan icra takibinden sonra işe başladığı ancak kazancında meydana gelen artışı bildirmediği gerekçesiyle 10 güne kadar hapsen tazyikine karar verilmiş ise de,

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 339. maddesinde yer alan "Sonradan kazandığı malları veya kazancında ve gelirinde vaki tezayütleri bu Kanun mucibince bildirmeye mecbur olan borçlu makbul bir mazereti olmaksızın yedi gün içinde icra dairesine taahhütlü mektupla veya şifahi surette bildirmezse ve bu mal veya kazancı asıl veya bedel itibariyle mevcut olduğu takdirde, on gün; mal veya kazancını asıl veya bedel itibariyle makbul bir sebep olmaksızın elden çıkarmışsa, bir aya kadar disiplin hapsi ile cezalandırılır. Bu cezalara alacaklının şikâyeti üzerine karar verilir. Kişi, icra takibine konu olan borcu tamamen ödediği takdirde, bu ceza düşer." şeklindeki düzenleme göz önüne alındığında, somut olayda sanığın eyleminin 2004 sayılı Kanun'un 339. maddesinde tanımlı suçu oluşturduğu, merciince sanığın anılan hüküm uyarınca 10 güne kadar disiplin hapsi ile cezalandırılmasına karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, anılan Kanun'un 340. maddesi gereğince 10 gün tazyik hapsi ile cezalandırılmasına karar verilmesinde, isabet görülmediği gerekçesiyle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın kanun yararına bozulması isteminde bulunulmakla gereği görüşülüp düşünüldü; 

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriği yerinde görüldüğünden, Antalya 3. İcra Ceza Mahkemesinin 27.06.2024 tarihli ve 2024/72 Esas, 2024/143 sayılı kararının, CMK'nın 309/4-d. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendi uyarınca bozma nedeninin daha hafif bir cezanın verilmesini gerektirdiği belirlendiğinden, 

1-Sanık ...'ın üzerine atılı beyandan sonra mal ve kazançta olan artışı bildirmemek suçunu işlediği sabit görüldüğünden eylemine uyan İİK'nun 339. maddesi uyarınca sanığın 10 GÜNE KADAR DİSİPLİN HAPSİ İLE CEZALANDIRILMASINA,

2-Müştekinin feragatı veya borcun itfa edilmesi halinde davanın ve bütün neticeleri ile birlikte cezanın İİK'nın 354 ncü maddesi uyarınca düşürülmesine,

3-Müştekinin kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşılmakla karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 5.600,00 TL maktu vekalet ücretinin sanıktan alınarak müştekiye verilmesine,

Dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 17.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.