[Arb. Özgür Koca]

Yargıtay'dan Emsal Karar: 150/c Şerhinin Kaldırılması Haricen Tahsil Sayılır mı? Bu Durum Takibi Sonlandırır mı? İpotekli Taşınmaz Satışında Kritik İçtihat

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2022/5606 E. – 2022/13568 K.

Karar Tarihi: 20.12.2022

Anahtar Kelimeler: 150/c şerhi, ipoteğin paraya çevrilmesi, haricen tahsil, alacağın temliki, ipotekli taşınmaz satışı, icra hukuku, Yargıtay kararı, icra takibi, şerhin kaldırılması, ipotek alacağı.


Kararın Özeti

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla başlatılan takipte alacaklı banka tarafından taşınmaz üzerindeki İİK m.150/c şerhinin kaldırılmasının, yerleşik içtihatlar doğrultusunda alacağın tamamen haricen tahsil edildiğine karine oluşturacağını değerlendirmiştir.

Bu nedenle şerhin kaldırılmasından sonra takibin devam ettirilmesi ve daha sonra alacağın temlik edilerek yeni alacaklı tarafından yeniden 150/c şerhi konulmasının hukuka uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesi kararını bozarak ilk derece mahkemesinin kabul kararının isabetli olduğuna hükmetmiştir.


Olayın Arka Planı

Alacaklı banka tarafından borçlular aleyhine 08.09.2017 tarihinde ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibi başlatılmıştır.

Takip kapsamında;

• 13.09.2017 tarihinde taşınmaz üzerine 150/c şerhi işlenmiştir.
• Alacaklı banka vekilinin talebi üzerine 28.05.2018 tarihinde bu şerh kaldırılmıştır.
• Şikayetçi, taşınmazı 30.05.2018 tarihinde ipotek yüküyle satın almıştır.
• Banka, takip konusu alacağını 03.09.2019 tarihinde üçüncü kişiye temlik etmiştir.
• Temlik alan yeni alacaklı tarafından 04.03.2020 tarihinde aynı taşınmaz üzerine yeniden 150/c şerhi konulmuştur.

Taşınmazı satın alan kişi, bankanın daha önce 150/c şerhini kaldırmasının alacağın tahsil edildiğini gösterdiğini, bu nedenle takibin sona ermiş sayılması gerektiğini ileri sürerek yeniden konulan şerhin kaldırılmasını talep etmiştir.


İlk Derece Mahkemesinin Değerlendirmesi

Mahkeme, alacaklı bankanın 150/c şerhinin kaldırılmasına yönelik talebinin, takip konusu alacağın haricen tahsil edildiği anlamına geldiğini kabul etmiştir.

Bu nedenle;

• Takibin sona ermiş sayılması gerektiğine,
• İcra müdürlüğünün ret kararının kaldırılmasına,
• Şikayetin kabulüne

karar vermiştir.


Bölge Adliye Mahkemesinin Kararı

Temlik alan alacaklı tarafından yapılan istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesi farklı bir değerlendirme yapmıştır.

Mahkemeye göre;

• 150/c şerhinin kaldırılması tek başına takibi sona erdirmez.
• Taşınmaz ipotek yüküyle satın alınmıştır.
• Bu nedenle takip işlemlerine devam edilmesi mümkündür.

Bu gerekçelerle ilk derece mahkemesi kararı kaldırılmış ve şikayet reddedilmiştir.


Yargıtay'ın Hukuki Değerlendirmesi

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, dosyayı inceledikten sonra kendi yerleşik uygulamalarına vurgu yapmıştır.

Kararda özellikle şu tespit yapılmıştır:

İİK'nin 150/c maddesi kapsamında taşınmaz üzerindeki şerhin kaldırılmasının talep edilmesi, alacağın tamamının haricen tahsil edildiğine karine teşkil eder.

Daireye göre;

Alacaklı bankanın 28.05.2018 tarihinde 150/c şerhinin kaldırılmasını istemesi, alacağın haricen tahsil edildiğinin kabulünü gerektirmektedir.

Bu durumda;

• Takibin sona erdirilmesi gerekir.
• Sonradan yapılan alacak temliki takibe yeniden hayat vermez.
• Temlik alan kişinin eski takip üzerinden işlem yapması mümkün değildir.
• Yeniden 150/c şerhi konulması hukuka aykırıdır.

Yargıtay bu gerekçelerle Bölge Adliye Mahkemesi kararını bozmuştur.


150/c Şerhi Nedir?

İcra ve İflas Kanunu'nun 150/c maddesi kapsamında işlenen şerh, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takiplerde taşınmazın devrinin takip açısından sonuç doğurmasını önlemeye yönelik koruyucu bir kayıt niteliğindedir.

Bu şerh sayesinde taşınmaz üçüncü kişilere devredilmiş olsa bile takip işlemleri belirli şartlar altında devam ettirilebilir.

Ancak Yargıtay'ın bu kararında vurgulandığı üzere, alacaklının kendi isteğiyle bu şerhi kaldırması önemli hukuki sonuçlar doğurmaktadır.


Karardan Çıkan Sonuçlar

Bu karar uygulamada oldukça önemli sonuçlar doğurmaktadır:

• Alacaklı tarafından 150/c şerhinin kaldırılması, alacağın tahsil edildiğine ilişkin güçlü bir karine oluşturur.
• Takibin sona ermesi gerekir bu durumda sonradan yapılan temlik işlemleri takip hakkını canlandırmaz.
• İpotekli taşınmaz satın alan üçüncü kişilerin hakları korunmalıdır.

T.C.
YARGITAY
12. Hukuk Dairesi

ESAS NO    : 2022/5606
KARAR NO: 2022/13568
   

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ    : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi
TARİHİ            : 10/02/2022
NUMARASI    : 2021/1416-2022/332


Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki şikayetçi borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Alacaklı .... bank T.A.Ş. tarafından başlatılan ipoteğin paraya çevrilmesi sureti ile ilamlı icra takibine ilişkin, şikayetçi vekilinin icra mahkemesine başvurusunda, alacaklı .... bank T.A.Ş. tarafından icra dosyasında 150/c şerhinin kaldırılması talebi üzerine 150/c şerhinin kaldırıldığı, 150/c şerhinin kaldırılmasından sonra taşınmazın müvekkili tarafından satın alındığını, taşınmazı satın almasından sonra .... bank T.A.Ş.  tarafından alacağın üçüncü kişi M. T'a temlik edildiği, temlik alan alacaklı tarafından takibe devam edilerek yeniden 150/c konulduğunu, ... bank'ın 150/c şerhinin kaldırılması talebinin haricen tahsil anlamına geleceği, temlik sözleşmesinin muvazalı olduğu, temlik alan alacaklı tarafından takibe devam edilemeyeceğinden yeniden 150/c şerhi konulmasının hukuka aykırı olduğu iddiası ile temlikten sonra konulan 150/c şerhinin kaldırılması ve takibe devam edilmemesi talebini reddeden 19.03.2020 tarihli müdürlük işleminin iptalini talep ettiği, mahkemece, 150/c şerhinin kaldırılması talebinin alacağın haricen tahsili anlamına geldiği, haricen tahsil sebebi ile takibin sonlandırılması gerektiği gerekçesi ile şikayetin kabulü ile icra müdürlüğünce verilen 19.03.2020 tarihli kararın kaldırılmasına karar verildiği, bu karara karşı temlik alan alacaklı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye mahkemesince; 150/ c şerhinin kaldırılmasının takibe etkisi bulunmadığı, taşınmazın ipotekle yüklü satın alındığı gerekçesi ile istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırıldığı ve şikayetin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda alacaklı ... bank T.A.Ş. tarafından borçlular F. Y. ve M. T. aleyhine 08.09.2017 tarihinde takibe geçildiği, ipoteğe konu 7285 parsel 14 nolu bağımsız bölüm üzerine 13.09.2017 tarihinde 150/c şerhi işlendiği, alacaklı ... bank T.A.Ş. vekili tarafından 150/c şerhinin kaldırılması talebi üzerine 150/c şerhinin 28.05.2018 de terkin edildiği, ipoteğe konu taşınmazın şikayetçi tarafından 30.05.2018 tarihinde ipotekle yüklü satın alındığı, ... bank T.A.Ş. tarafından takibe konu alacağın 03.09.2019 tarihinde M. T.'a temlik edildiği, takip işlemlerine devam edilerek taşınmaza yeniden 04.03.2020 tarihinde 150/c şerhi konulduğu anlaşılmıştır.
   
İİK'nun 150/c fıkrası gereğince ipoteğe konu taşınmaz üzerindeki şerhin kaldırılmasına yönelik alacaklı vekilinin talebi, Dairemizin yerleşik uygulamalarına göre, alacağın tamamının haricen tahsil edildiğine karine teşkil edeceğinden taşınmazın şikayetçiye satışından önce alacaklı ... bank T.A.Ş. tarafından 28.05.2018 tarihinde 150/c şerhinin kaldırılması talebi haricen tahsil anlamına geleceğinden takibin sonlandırılması gerekeceği yönündeki ilk derece mahkemesi kararı yerinde olup Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmesi gerekirken ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak şikayetin reddi yönünde hüküm tesisi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin 10.02.2022 tarih ve 2021/1416 E. - 2022/332 K. sayılı kararının yukarıda yazılı nedenlerle, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/2. maddeleri uyarınca BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, 20/12/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.