[Arb. Özgür Koca]

İHALENİN FESHİ DAVALARINDA PARA CEZASI HANGİ DURUMLARDA UYGULANIR? YARGITAY'DAN ÖLÇÜLÜLÜK VURGUSU

İhalenin feshi davalarında en çok tartışılan konulardan biri, davayı kaybeden kişi hakkında hükmedilen para cezasının oranıdır. Özellikle 7343 sayılı Kanun sonrasında İcra ve İflas Kanunu'nun 134. maddesinde yapılan değişikliklerle birlikte, ihalenin feshi taleplerinde para cezası uygulaması daha da önemli hale gelmiştir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 19.02.2026 tarihli, 2026/650 Esas ve 2026/1148 Karar sayılı ilamı; ihalenin feshi davalarında uygulanacak para cezasının hangi kriterlere göre belirlenmesi gerektiğini ayrıntılı şekilde açıklamaktadır.

SORU 1: İhalenin feshi davasında para cezası hangi kanun maddesine dayanır?

İhalenin feshi davalarındaki para cezası uygulaması İcra ve İflas Kanunu'nun 134. maddesinde düzenlenmiştir.

7343 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile İİK m.134'e önemli değişiklikler yapılmış ve mahkemeye belirli durumlarda para cezasına hükmetme yetkisi verilmiştir.

Yeni düzenlemeye göre mahkeme;

* İhalenin feshi talebinin reddedilmesi,
* Yetkisiz kişilerce başvuru yapılması,
* Feragat edilmesi

gibi durumlarda ihalenin feshi talebinde bulunan kişi hakkında ihale bedelinin %10'una kadar para cezasına hükmedebilmektedir.

SORU 2: Para cezası her durumda otomatik olarak %10 mu uygulanır?

Hayır.

Yargıtay kararına göre para cezası otomatik şekilde doğrudan %10 olarak uygulanamaz.

Mahkemenin;

* Davacının kötü niyetli davranıp davranmadığını,
* İhale sürecini uzatma amacı taşıyıp taşımadığını,
* İhalenin feshi sebeplerinin ağırlığını,
* Somut olayın özelliklerini

dikkate alarak ölçülü bir ceza belirlemesi gerekir.

Yargıtay özellikle Anayasa'nın 13. maddesinde düzenlenen ölçülülük ilkesine vurgu yapmıştır.

SORU 3: 7343 sayılı Kanun'dan önce açılan davalarda yeni para cezası hükümleri uygulanır mı?

Kısmen uygulanır.

7343 sayılı Kanun ile İİK'ya eklenen Geçici 18/4 maddesine göre;

- Yeni düzenlemeler görülmekte olan eski dosyalara kural olarak uygulanmaz.

Ancak;

- İhale bedelinin %10'una kadar para cezasına ilişkin hükümler görülmekte olan dosyalarda da uygulanabilir.

Dolayısıyla kanun koyucu para cezasına ilişkin düzenlemelerin devam eden davalarda da uygulanabileceğini açık şekilde kabul etmiştir.

SORU 4: Yargıtay para cezası oranını kendiliğinden inceleyebilir mi?

Evet.

Kararda açık şekilde belirtildiği üzere;

Para cezasının oranı hem istinaf hem de temyiz aşamasında re'sen değerlendirilebilir.

Yani taraflar ayrıca bu konuda özel itiraz ileri sürmese bile Bölge Adliye Mahkemesi veya Yargıtay cezanın ölçülü olup olmadığını kendiliğinden inceleyebilir.

Bu durum özellikle aşırı yüksek para cezalarının denetlenmesi bakımından büyük önem taşımaktadır.

SORU 5: Somut olayda mahkemeler nasıl karar verdi?

Somut olayda şikayetçi tarafından ihalenin feshi talebinde bulunulmuştur.

İlk Derece Mahkemesi davayı reddetmiş ve şikayetçi aleyhine;

İhale bedelinin %10'u oranında para cezasına

hükmetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi de kararı onamıştır.

Ancak dosya temyiz incelemesi için Yargıtay 12. Hukuk Dairesi önüne gelmiştir.

SORU 6: Yargıtay neden %10 para cezasını fazla buldu?

Yargıtay'a göre somut olayda;

* Şikayetçinin sırf ihale sürecini uzatmak amacıyla hareket ettiği söylenememektedir.
* İhalenin feshi talebi tamamen dayanaksız değildir.
* Davacının kötü niyeti açık şekilde ortaya konulamamıştır.

Bu nedenle;

İhale bedelinin %10'u oranındaki para cezası ölçüsüz bulunmuştur.

Yargıtay, Anayasa'daki ölçülülük ilkesi ve hakkaniyet kuralları gereğince cezanın daha düşük belirlenmesi gerektiğini ifade etmiştir.

SORU 7: Yargıtay sonuç olarak nasıl karar verdi?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi;

* Bölge Adliye Mahkemesi kararını kaldırmış,
* İlk Derece Mahkemesi kararını ise düzelterek onamıştır.

Mahkeme tarafından hükmedilen;

%10 oranındaki para cezası

yerine;

%5 oranında para cezası uygulanmasına

karar verilmiştir.

Böylece Yargıtay, para cezasının tamamen kaldırılmasına değil, ölçülü seviyeye indirilmesine hükmetmiştir.

SORU 8: Bu karar uygulamada neden önemlidir?

Karar uygulama bakımından oldukça önemlidir.

Çünkü Yargıtay ilk kez bu kadar açık şekilde;

- İhalenin feshi davalarında otomatik %10 ceza uygulanamayacağını,

- Mahkemelerin ölçülülük incelemesi yapmak zorunda olduğunu,

- Kötü niyet bulunmayan durumlarda daha düşük oran belirlenebileceğini,

- Para cezasının re'sen denetlenebileceğini

ortaya koymuştur.

Bu karar özellikle yüksek ihale bedelli dosyalarda büyük önem taşımaktadır. Çünkü %10 oranındaki ceza milyonlarca liralık yükümlülük doğurabilmektedir.

SORU 9: Karardan çıkarılması gereken en önemli sonuç nedir?

Karardan çıkan en önemli sonuç şudur:

İhalenin feshi talebinin reddedilmesi halinde para cezası verilmesi mümkün olsa da, bu ceza otomatik şekilde en üst sınırdan uygulanamaz.

Mahkemeler somut olayın özelliklerini değerlendirerek;

* Başvurunun kötü niyet taşıyıp taşımadığını,
* Davacının gerçekten hukuki yararının bulunup bulunmadığını,
* İhalenin feshi sebeplerinin ciddiyetini

incelemek zorundadır.

SONUÇ

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 19.02.2026 tarihli, 2026/650 Esas ve 2026/1148 Karar sayılı ilamı; ihalenin feshi davalarında uygulanacak para cezasının belirlenmesinde ölçülülük ilkesinin esas alınması gerektiğini açık şekilde ortaya koymuştur.

Kararda özellikle;

* Para cezasının otomatik şekilde %10 uygulanamayacağı,
* Kötü niyet ve süreci uzatma amacı araştırılması gerektiği,
* Ölçülülük ve hakkaniyet ilkelerinin dikkate alınmasının zorunlu olduğu,
* Yargıtay'ın para cezası oranını re'sen düzeltebileceği

vurgulanmıştır.

Karar, özellikle yüksek bedelli taşınmaz ihalelerinde ihalenin feshi davaları bakımından uygulamaya yön verecek önemli bir içtihat niteliğindedir.



KARAR METNİ:
Yargıtay 12. HD. T:19.02.2026, E:2026/650, K:2026/1148


Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki şikayetçi tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

1-Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, şikayetçinin ihalenin feshi talebinin reddine yönelik temyiz itirazları ile aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Şikayetçi aleyhine takdir edilen para cezasına ilişkin re'sen yapılan değerlendirmede;

İİK'nın ihalenin feshi şikayetine ilişkin usül ve esasları belirten 134. maddesine 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa' nın 27.maddesi ile eklenen fıkra ile;

"İhalenin feshi talebi üzerine icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir.

Ancak ihalenin feshi talebinin usulden reddi gereken hâllerde duruşma yapılmadan da karar verilebilir. İcra mahkemesi;

1. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler dışında kalan kişilerce talep edilmesi nedeniyle,

2. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler bakımından feragat nedeniyle,

3. İşin esasına girerek, talebin reddine karar verirse ihalenin feshini talep edeni feshi istenen ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûm eder. " hükmü getirilmiştir.

Düzenlemenin gerekçesi, ihalenin feshi talebi yukarıdaki sebeplerle reddedilen davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre para cezasının takdir edilebilmesini sağlamaktır.

Mahkeme, para cezasına hükmedecekse oranını davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlemelidir.

Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hemde temyiz aşamasında re'sen değerlendirilir.

Para cezasının oranına ilişkin değişikliğin, ne zaman, ne şekilde uygulanacağına ilişkin olarak İİK'na 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa'nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddesi;

"134 üncü maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte İlk Derece Mahkemeleri ve Bölge Adliye Mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında uygulanmaz. Ancak, ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûmiyete ilişkin hüküm görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında da uygulanır. Temyiz kanun yolu incelemesi aşamasında bulunan dosyalar bakımından para cezasının oranına ilişkin olarak yapılan değişiklik tek başına bozma nedeni yapılamaz. Yargıtay değişikliği uygulamak suretiyle hükmü düzeltebilir." hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenlemeler ve lehe değişiklik dikkate alınarak ihalenin feshi talebinin esastan reddi nedeni ile şikayetçi aleyhine hükmedilen para cezasının oranı değerlendirildiğinde;

Somut uyuşmazlıkta, şikayetçi aleyhine ihale bedelinin %10'u oranında para cezasına hükmedilmiş ise de, 7343 sayılı Kanun'la değişik İİK'nın 134/5-3. maddesi gereğince fesih gerekçeleri ve fesih isteyenin sıfatı göz önünde bulundurulduğunda davanın ihale sürecini uzatmaya matuf olmadığı görülmekle, Anayasa'nın 13. maddesinde düzenlenen ölçülülük ilkesi de nazara alınarak ihale bedelinin %10'u oranında belirlenen para cezasının %5'i oranında belirlenmesinin hak, nesafet ve ölçülülük ilkelerine uygun olacağı anlaşıldığından, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının para cezası yönünden düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ :
1-Şikayetçinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 06/11/2025 T. ve 2025/237 E. – 2025/2116 K. sayılı kararının, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 373/1. maddeleri uyarınca (KALDIRILMASINA),

2- Mudanya 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 13/11/2024 T. ve 2024/1211 E. - 2024/1334 K. sayılı kararının hüküm fıkrasının para cezasına ilişkin "2" numaralı bendinde yer alan "... %10'u oranında hesaplanan 2.111.054,00 TL" ibaresinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine " %5'i oranında " ibaresinin yazılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2 ve 7343 sayılı Yasa'nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddelerinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 370/2. maddesi uyarınca bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA, karar düzelterek onandığından harç alınmasına yer olmadığına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 19.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.