[Arb. Özgür Koca]

T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Mükellef Hizmetleri Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü
 
   
Sayı : B.07.1.GİB.4.34.18.01-003.01-148 28/05/2010
Konu : Tapu Harcı 
 
İlgi dilekçenizde, Bankacılık Kanununun 143 üncü maddesi uyarınca kurulmuş olan varlık yönetim şirketlerinin, aynı kanunun 143/5 inci maddesi uyarınca tapu müdürlükleri nezdinde yapacakları alım satım işlemlerinin harçtan istisna olup olmadığı hususunda bilgi verilmesi istenilmektedir.

Bilindiği üzere, 492 sayılı Harçlar Kanununun 123 üncü maddesinde; "Özel Kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle istisna edilen işlemlerden harç alınmaz" hükmü yer almaktadır. Diğer taraftan, 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 143 üncü maddesinde; "Bu Kanun kapsamında kurulan varlık yönetim şirketleri ile 4743 sayılı Malî Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 3 üncü maddesinin yedinci fıkrası uyarınca Kurulun çıkarmış olduğu yönetmelik kapsamında kurulan varlık yönetim şirketlerinin yaptıkları işlemler ve bununla ilgili olarak düzenlenen kâğıtlar, kuruluş işlemleri de dâhil olmak üzere kuruldukları takvim yılı ve bunu izleyen beş yıl süresince 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa göre ödenecek damga vergisinden, 492 sayılı Harçlar Kanununa göre ödenecek harçlardan, her ne nam altında olursa olsun tahsil edilecek tutarlar 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu gereği ödenecek banka ve sigorta muameleleri vergisinden, kaynak kullanımını destekleme fonuna yapılacak kesintilerden ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 39 uncu maddesi hükmünden istisnadır." denilmektedir.

5411 sayılı Kanunun 143 üncü maddesi gereğince, bu Kanun kapsamında kurulan varlık yönetim şirketleri ile 4743 sayılı Kanunun 5411 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan 3 üncü maddesinin yedinci fıkrası uyarınca Kurulun çıkarmış olduğu yönetmelik kapsamında kurulan varlık yönetim şirketlerinin, kuruluş işlemleri dâhil bankalar ve fon dahil diğer mali kurumların alacakları ile diğer varlıkların satın alınması, tahsili, yeniden yapılandırılması ve satılması ile ilgili olarak yaptıkları işlemleri (kuruldukları takvim yılı ve bunu izleyen beş yıl süresince) harca tabi tutulmayacaktır.

Ancak, varlık yönetim şirketlerinin  bankalar ve fon ve diğer mali kurumlar dışında gerçek veya tüzel kişilerin alacaklarının tahsili ile ilgili  işlemlerine harç istisnası uygulanması mümkün değildir.

Buna göre; varlık yönetim şirketlerince bankalar, fon ve diğer mali kurumlardan devralınan alacakların tahsili amacıyla bu alacaklara teminat olarak gösterilen gayrimenkullerin;

1- İcradan varlık yönetim şirketlerince satın alınması halinde tapuda yapılacak tescil işlemlerinden hem varlık yönetim şirketinden, hem de borçludan (satıcı) 5411 sayılı Kanunun 143 üncü maddesi gereğince tapu harcının aranılmaması,

2- İcrada varlık yönetim şirketlerince satın alındıktan yani şirketin aktifine girdikten sonra üçüncü kişilere satılması halinde hem varlık yönetim şirketinden, hem de üçüncü kişilerden 5411 sayılıKanunun 143 üncü maddesi gereğince tapu harcının aranılmaması,

3- İcrada doğrudan üçünçü kişilere satışı ile ilgili olarak tapuda yapılacak tescil işlemlerinde hem borçluya (satıcı) hem de üçüncü kişilere 5411 sayılı Kanunun 143 üncü maddesi hükmünün uygulanması mümkün bulunmadığından, borçlu (satıcı) ile üçüncü kişilerden (alıcı) tapu harcının aranılması gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.
 
 
Vergi Dairesi Başkanı a.
Grup Müdürü V.
 
(*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise
bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz
dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi
için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

[Arb. Özgür Koca]

T.C.
HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
Gelir İdaresi Başkanlığı


Sayı    : E-59491943-140.04.01[201457]-87101    20.10.2023
Konu    : Varlık Yönetim Şirkeleri İle İlgili Harç İstisnası Hk.

ADALET BAKANLIĞINA
(İcra İşleri Dairesi Başkanlığı)

Finansal Kurumlar Birliğinden alınan ve bir örneğinin Bakanlığınıza da gönderildiği anlaşılan 12/9/2023 tarih ve 2023/142 sayılı yazının incelenmesinden, 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 143 üncü maddesinin altıncı fıkrasında yer alan istisna hükmüne rağmen uygulamada bazı mahkemeler ve icra daireleri tarafından varlık yönetim şirketlerine borçlarını ödeyen borçlulardan tahsil harcı talep edilmesi nedeniyle mağduriyetler oluştuğu, söz konusu borçluların borçlarını ödedikleri halde tahsil harcını ödemediklerinden icra dosyalarının kapanmadığı, bu şekilde müracaata bırakılmış çok sayıda dosya bulunduğu ve bu dosyaların açık kalması halinde söz konusu borçların borçluların risk bakiyelerinde görünmeye devam ettiği ve kredi notlarını etkilediği hususları belirtilerek, borçluların mağduriyetlerinin giderilmesi ve gerek yasal düzenleme gerekse Başkanlığımız görüşü doğrultusunda ülke çapında uygulama birliğinin sağlanmasına yönelik olarak mahkemeler ve icra müdürlükleri nezdinde gereğinin yapılmasının talep edildiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, 492 sayılı Harçlar Kanununun 123 üncü maddesinin birinci fıkrasında, "Özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle, istisna edilen işlemlerden harç alınmaz." hükmü, son fıkrasında ise "Bu maddede veya diğer kanunlarda yer alan harçtan muafiyete ilişkin hükümler, bu Kanunun (1) sayılı tarifesinin "(A) Mahkeme Harçları" bölümünün (V) numaralı fıkrasındaki "keşif harcı" ve (1) sayılı Tarifesinin "B) İcra ve İflas harçları" bölümünün (III) numaralı fıkrasındaki "haciz, teslim ve satış harcı" bakımından uygulanmaz." hükmü yer almaktadır.

Öte yandan, 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 143 üncü maddesinin birinci fıkrasında, "Bankalar ve Fon dâhil diğer malî kurumların alacakları ile diğer varlıklarının satın alınması, tahsili, yeniden yapılandırılması ve satılması amacıyla, kuruluş ve faaliyet esasları Kurul tarafından belirlenen varlık yönetim şirketleri de kurulabilir. Varlık yönetim şirketleri alacaklarının tahsili ve alacakların ve/veya diğer varlıkların yeniden yapılandırılması kapsamında alacak tahsili amacıyla edindiği gayrimenkul veya sair mal, hak ve varlıkların işletilmesi, kiralanması ve bunlara yatırım yapılması ve yine alacaklarını tahsil etmek amacıyla borçlularına ilâve finansman sağlamak veya sermayelerine iştirak etmek dâhil olmak üzere her türlü faaliyeti gerçekleştirmeye yetkilidir." hükmü, 14/10/2021 tarihli ve 7338 sayılı Kanunun 58 inci maddesiyle değişik altıncı fıkrasında, "Bu Kanun kapsamında kurulan varlık yönetim şirketleri ile 4743 sayılı Malî Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 3 üncü maddesinin yedinci fıkrası uyarınca Kurulun çıkarmış olduğu yönetmelik kapsamında kurulan varlık yönetim şirketlerinin yaptıkları işlemler ve bununla ilgili olarak düzenlenen kâğıtlar, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa göre ödenecek damga vergisinden, 492 sayılı Harçlar Kanununa göre ödenecek harçlardan, kaynak kullanımını destekleme fonuna yapılacak kesintilerden ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 39 uncu maddesi hükmünden istisnadır." hükmü bulunmaktadır.

Buna göre, 5411 sayılı Kanunun 143 üncü maddesi gereğince, bu Kanun kapsamında kurulan varlık yönetim şirketleri ile 4743 sayılı Kanunun 5411 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan 3 üncü maddesinin yedinci fıkrası uyarınca Kurulun çıkarmış olduğu yönetmelik kapsamında kurulan varlık yönetim şirketlerinin, kuruluş işlemleri dahil bankalar ve Fon dahil diğer mali kurumların alacakları ile diğer varlıkların satın alınması, tahsili, yeniden yapılandırılması ve satılması ile ilgili olarak yaptıkları işlemleri damga vergisi ve harca (492 sayılı Kanunun 123 üncü maddesinin 5 inci fıkrasında belirtilen "keşif harcı" ile "haciz, teslim ve satış harcı" hariç) tabi tutulmayacaktır.

Ancak, varlık yönetim şirketlerinin bankalar, Fon ve diğer mali kurumlar dışında gerçek veya tüzel kişilerin alacaklarının tahsili ile ilgili işlemlerine harç istisnası uygulanması mümkün değildir.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, varlık yönetim şirketlerince bankalar, fon ve diğer mali kurumlardan devralınan alacakların ve diğer varlıkların satın alınması, tahsili, yeniden yapılandırılması ve satılması ile ilgili işlemlerin harçtan istisna olduğu dikkate alındığında, icra daireleri ve mahkemelerde yapılan bu kapsamdaki işlemlerden icra tahsil harcı ve vazgeçme harcı dahil yargı harçlarının ("keşif harcı" ile "haciz teslim ve satış harcı" hariç) aranılmaması gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini ve gereğini arz ederim.

Mehmet ARABACI Bakan a.

Gelir İdaresi Başkan Yardımcısı Ek : Finansal Kurumlar Birliğinin 12/9/2023 tarih ve 2023/142 sayılı yazısı

[Arb. Özgür Koca]

T.C.
HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
Gelir İdaresi Başkanlığı

12.02.2024

Sayı :E-59491943-010.01[447]-12720
Konu :Tahsil Harçları Hakkında Şikayet Davaları

ADALET BAKANLIĞINA
(İcra İşleri Dairesi Başkanlığı)

Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası A.Ş. Hukuk Müşavirliği tarafından Ankara Vergi Dairesi Başkanlığına verilen bila tarihli ve 117385 sayılı yazının incelenmesinden,

- Bankalarının 24/10/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 7147 sayılı Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun çerçevesinde faaliyetlerini yürütmekte olan hisselerinin %99,08'i Bakanlığımıza ait bir kalkınma ve yatırım bankası olduğu,

- Söz konusu Kanunun 7 nci maddesinin beşinci fıkrası hükmü gereğince Bankalarınca kullandırılan kredilerin teminatını teşkil eden taşınır ve taşınmaz malların icrada, iflasta veya haricen satışında her türlü harçtan istisna tutuldukları ve bu madde uygulaması hakkında Başkanlığımızın 10/04/2019 tarih ve 54240 sayılı yazısında; "Bu itibarla, söz konusu fıkrada harçlar yönünden belli bir kanuna atıf yapılmadığı anlaşıldığından, söz konusu fıkrada yer alan işlemler, 492 sayılı Harçlar Kanununda yer alan keşif harcı ile haciz, teslim ve satış harcı dışındaki tüm harçlardan ve ayrıca 2464 sayılı Kanuna göre alınan tellallık harcından istisna bulunmaktadır.

Diğer taraftan, yazınıza konu fıkra hükmünde, belli bir kanuna atıf yapılmadığı ve belli bir harç türü belirtilmeksizin tüm harçlar ibaresinin yer aldığı dikkate alındığında, fıkrada belirtilen işlemlerden doğacak tellallık harcı dahil 492 sayılı Kanun kapsamında bulunmayan diğer harçlar da, ilgili kanununda aksine özel bir düzenleme bulunmadığı sürece, fıkrada yer alan istisna hükmü kapsamındadır." denildiği,

- Ancak, yasal takibe intikal eden kredi alacaklarının tahsili amacı ile Bankaları adına başlatılan yasal takip süreçlerinde, icra müdürlükleri nezdinde Bankalarına tanınan söz konusu harç istisnasının çerçevesi hususunda çeşitli sorunlarla karşılaşıldığı, özellikle icra dosyalarından sağlanan tahsilatlar ve gerçekleştirilen icra ihaleleri sonucu alacağa mahsuben Bankalarına ihale edilen taşınmazların Banka adına tescil işlemleri öncesinde icra müdürlükleri tarafından dosyada sağlanan tahsilatlardan tahsil ve cezaevi harcı kesintileri yapıldığı ya da ilgili harçların Bankaları adına icra dosyalarına depo edilmesi yönünde kararlar verildiği,

- 7147 sayılı Kanun gereği söz konusu harçlardan istisna tutulmaları sebebiyle icra müdürlüklerinin bu yöndeki kararları hakkında Bankaları adına hukuki yollara başvurularak İcra Hukuk Mahkemeleri nezdinde şikâyet davaları açıldığı hususlarından bahisle taraf oldukları şikâyetlerde 7147 Sayılı Kanunda yer alan harç istisnasının dikkate alınmasının talep edildiği anlaşılmaktadır.

492 sayılı Harçlar Kanununun 2 nci maddesinde, yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanların, yargı harçlarına tabi olduğu belirtilmiş, Kanunun "Özel kanunlardaki hükümler" başlıklı 123 üncü maddesinin birinci fıkrasında, "Özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle, istisna edilen işlemlerden harç alınmaz." hükmüne, son fıkrasında ise "Bu maddede veya diğer kanunlarda yer alan harçtan muafiyete ilişkin hükümler, bu Kanunun (1) sayılı Tarifesinin "(A) Mahkeme Harçları" bölümünün (V) numaralı fıkrasındaki "keşif harcı" ve (1) sayılı Tarifesinin "B) İcra ve iflas harçları" bölümünün (III) numaralı fıkrasındaki "haciz, teslim ve satış harcı" bakımından uygulanmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Söz konusu hükümlerden anlaşılacağı üzere, 492 sayılı Harçlar Kanunu kapsamında alınacak harçlar ile ilgili olarak muafiyete veya istisnaya ilişkin özel kanunlarda bir hüküm bulunması halinde, özel kanunlardaki hükmün uygulanması gerekmektedir.

Öte yandan, 7147 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin beşinci fıkrasında, "Bankanın amaçları doğrultusunda taşınmaz mal alım satımı ile açtığı kredilerin teminatını teşkil eden taşınır ve taşınmaz malların icrada, iflasta veya haricen satışında Banka üzerinde kalması hâlinde satış, devir ve intikal ile ilgili her türlü işlemler, girdiği ihalelerle ilgili işlemler, tahvil ihracı dâhil yurt dışından temin ettiği krediler ve bu kredilere ait işlemler, açılan kredilere mahsuben yapılan tahsilatlar, mahkemeler ve icra daireleri nezdinde açacağı dava, takip ve talepler; teminattan, damga, veraset ve intikal, banka ve sigorta muameleleri vergilerinden ve tüm harçlardan istisnadır." hükmü bulunmaktadır.

Buna göre, söz konusu fıkrada harçlar yönünden belli bir kanuna atıf yapılmadığı anlaşıldığından, söz konusu fıkrada yer alan işlemler, 492 sayılı Harçlar Kanununda yer alan keşif harcı ile haciz, teslim ve satış harcı dışındaki tüm harçlardan istisna bulunmaktadır.

Bu itibarla, Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası Anonim Şirketinin mahkemeler ve icra daireleri nezdinde açacağı dava, takip ve taleplerden, keşif harcı ile haciz, teslim ve satış harcı hariç yargı harcı aranılmaması gerekmektedir.

Diğer taraftan, Bakanlığınıza gönderilen 20/10/2023 tarih ve 87101 sayılı yazımızda, Finansal Kurumlar Birliğinin 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 143 üncü maddesinin altıncı fıkrasında yer alan istisna hükmü uygulamasına ilişkin taleplerinden bahsedilerek, varlık yönetim şirketlerince bankalar, fon ve diğer mali kurumlardan devralınan alacakların ve diğer varlıkların satın alınması, tahsili, yeniden yapılandırılması ve satılması ile ilgili işlemlerin harçtan istisna olduğu dikkate alındığında, icra daireleri ve mahkemelerde yapılan bu kapsamdaki işlemlerden icra tahsil harcı ve vazgeçme harcı dahil yargı harçlarının ("keşif harcı" ile "haciz teslim ve satış harcı" hariç) aranılmaması gerektiği bildirilmiş olmakla birlikte konu hakkında yapılan işlemlere ilişkin olarak bugüne kadar Bakanlığınızca bir bilgi verilmemiştir.

Bilgi edinilmesini ve gerek Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası Anonim Şirketinin talebi hakkında yukarıda yapılan açıklamalar gerekse Finansal Kurumlar Birliğinin talebi hakkında 20/10/2023 tarih ve 87101 sayılı yazımızda yer alan açıklamalar çerçevesinde gereği ile sonucundan Başkanlığımıza bilgi verilmesini arz ederim.