[Arb. Özgür Koca]

Alacaklıların icra takipleri sırasında karşılaştığı en büyük engellerden biri, borçlunun görünürde hiçbir malvarlığının bulunmamasıdır. Ancak borçlunun anne, baba veya diğer yakınlarından kalan, henüz tapuda intikali yapılmamış gizli bir serveti (miras hissesi) olabilir.

Uygulamada icra daireleri, borçlunun ölen yakınlarının (murislerinin) malvarlığını sorgulama taleplerini "özel hayatın gizliliği" veya "böyle bir görevimiz yok" diyerek sıklıkla reddetmektedir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) 23. Hukuk Dairesi, alacaklıların yüzünü güldüren ve icra müdürlüklerinin bu konudaki görev sınırlarını net bir şekilde çizen çok önemli bir emsal karara imza attı. Karara göre; icra müdürlüğü borçlunun murislerine ait malvarlığını UYAP üzerinden sorgulamak ve miras payına haciz koymak zorundadır!


İİK 94 Uyarınca Borçlunun Miras Hissesi Haczedilebilir mi?

İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 94. maddesi, borçlunun henüz paylaşılmamış bir mirastaki payının (miras hissesinin) haczine açıkça izin vermektedir.

• Alacaklı, borçlunun hak ettiği miras payı oranında haciz konulmasını isteyebilir.
• Kanun koyucunun amacı, alacaklının bir an önce alacağına kavuşmasını sağlamaktır.
• Bu hakkın fiilen kullanılabilmesi için, borçluya kalan mirasın ne olduğunun resmi olarak tespit edilmesi gerekir.

İntikal İşlemleri Yapılmayan Taşınmazlar Nasıl Tespit Edilir?

Türk Medeni Kanunu'na göre, bir kişinin vefat etmesiyle birlikte tüm malvarlığı hak sahiplerine külli halefiyet yoluyla (otomatik olarak) geçer. Ancak Türkiye'deki en büyük sorunlardan biri, mirasçıların yıllar boyunca tapuda intikal işlemlerini yaptırmamasıdır.

Uygulamadaki Büyük Tuzak: Muristen kalan ev, arsa veya araçlar sistemde hâlâ ölen kişinin adına kayıtlı görünür. İcra müdürlüğü sadece borçlu adına standart bir sorgulama yaptığında, bu mallar borçlunun üzerinde görünmediği için haciz konulamaz. Bu durum, borçluların mal kaçırmasına veya borcu ödememesine zemin hazırlar.

İşte tam bu noktada, icra dairesinin devreye girerek borçlunun miras bırakanlarını (murislerini) incelemesi gerekir.


UYAP Üzerinden Muris Sorgulamak Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Eder mi?

İcra dairelerinin bu talepleri reddederken sığındığı en yaygın gerekçe, "özel hayatın gizliliği" ilkesidir. İstanbul BAM, ezber bozan kararında bu konuya da açıklık getirmiştir:

• UYAP sisteminde icra müdürlüklerine "Muris Ekleme" ve bu murislerin adına kayıtlı "Malvarlığını Sorgulama" yetkisi teknik olarak tanımlanmıştır.
  
• Yalnızca vefat etmiş (ölü) kişiler yönünden nüfus kayıt örneğinin ve malvarlığının sorgulanması, özel hayatın gizliliğine ilişkin temel hakların ihlali anlamına gelmez.
  
• Borçlunun tahsil edilebilir haklarını ortaya çıkarmak adına bu sorgulamanın yapılması hukuki bir zorunluluktur.

İstanbul BAM 23. Hukuk Dairesi Emsal Karar Detayları

• Mahkeme: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi
  
• Karar Tarihi: 22.01.2026
  
• Esas No: 2023/2432
  
• Karar No: 2026/92
  

Kararın Özeti:
Alacaklının alacağını tahsil için borçlunun miras hissesinin haczi, İİK'nın 94. maddesine göre mümkündür. Alacaklının bir an önce alacağına kavuşması için icra müdürünün borçlunun murisinden de intikal etmiş taşınmazları ve diğer malvarlığını sorgulanması ve var ise miras payı oranında haciz koyması gerekir. Aksi durum alacaklıya kanunen tanınan hakkın kullanılamaması sonucunu doğurur.

Murisin vefatı ile birlikte tüm malvarlığı külli halefiyet yoluyla mirasçılara geçer. Uygulamada çoğunlukla muristen intikal eden malvarlığının intikal işlemleri yaptırılmamakta, yıllarca muristen intikal eden sicile kayıtlı taşınır veya taşınmaz mallar muris adına kayıtlı kalmakta ve icra müdürlüğünce borçluya ait taşınır ve taşınmaz sorgusundan borçlu adına kayıtlı olmaması nedeniyle haciz konulamamaktadır.

UYAP sisteminde icra müdürlüklerine muris ekleme, murislerin adına kayıtlı malvarlığını sorgulanması yetkisi verilmiş olup, yalnızca ölü kayıtlar yönünden nüfus kayıt örneğinin sorgulanması özel hayatın gizliliğine ilişkin temel hakların ihlali anlamına gelmez. Borçluya murislerinden intikal eden taşınır veya taşınmaz mal, hak ve alacakların bulunup bulunmadığının tespiti bakımından böyle bir sorgulama yapılması zorunlu olup, davacı alacaklı vekilinin talebi takibi ilerletmeye ve borcun tahsiline yönelik olduğundan, icra müdürlüğünce talebin reddine karar verilmesi, mahkemece de müdürlük işleminin iptaline dair şikayetin reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır.


Alacaklılar ve Avukatlar İçin Yol Haritası

Bu emsal karar doğrultusunda, borçlunun üzerine kayıtlı mal bulamadığınızda şu adımları izleyebilirsiniz:

• Muris sorgulama talebi açın: İcra dosyasına sunacağınız bir talep dilekçesi ile borçlunun birinci ve ikinci derece akrabalarının ölüp ölmediğinin (nüfus kayıt örneğinin) incelenmesini isteyin.
  
• UYAP'a muris ekletin: Vefat eden yakınlar tespit edildikten sonra, bu kişilerin T.C. kimlik numaraları üzerinden UYAP'a "Muris" olarak eklenmesini talep edin.
  
• Malvarlığı sorgulatın: Eklenen murislerin adına kayıtlı taşınmaz (TAKBİS) ve araç (EGM) kayıtlarını sorgulatıp, borçlunun miras hissesine İİK 94 uyarınca haciz şerhi işlenmesini isteyin.
  
• Reddedilirse şikayet edin: İcra müdürlüğü bu talebinizi reddederse, İstanbul BAM'ın bu güncel kararını emsal göstererek 7 gün içinde İcra Hukuk Mahkemesi'nde "Memur İşlemini Şikayet" davası açın.