[Özgür KOCA]

Bilgi Edinme Hakkı Kanununun çıkmasının ardından, kamu kurumlarının da diğer kurumlardan bilgi edinme hakkı çerçevesinde talepte bulunup bulunamayacağı konusunda sorular gelmektedir. Bu konuya ilişkin olarak Adalet Bakanlığınca, Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulundan görüş talep edilmiştir. Avukatların noterlerden isteyecekleri bilgilerin sınırlarına ilişkin de görüşler içeren kararı aşağıdadır.


T.C.
BİLGİ EDİNME DEĞERLENDİRME KURULU

Karar Tarihi : 19/07/2004
Karar Sayısı : 2004/30

Başvuru Sahibi Kurum veya Kuruluş : Adalet Bakanlığı

Kurula Başvuru Tarihi : 30/06/2004

K A R A R

Adalet Bakanlığı'nca Kurulun görüşü talep edilen,

a) 4982 sayılı Kanunun 2 nci maddesi gereği bu Kanunun noterlik dairelerinin faaliyetlerinde uygulanıp uygulanamayacağı,
b) Kişi adına hareket eden avukatlar ile talep üzerine icra müdürlüklerinin 4982 sayılı Kanun kapsamında başvuru sahibi olarak kabul edilip edilmeyeceği,
c) İcra müdürü ve avukatların ilgisine tebligat yaptıracakları adresin tespiti bakımından belli bir işlem belirterek kimlik bilgileri ve adres istemlerinin 4982 sayılı Kanun çerçevesinde noterliklerce cevaplandırılması gereken hususlardan olup olmadığı, istenen bilgilerin Kanunun 21 inci maddesinde ifade edilen özel hayatın gizliliği kapsamı içerisinde değerlendirilip değerlendirilemeyeceği,
d) 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 55 ve 94 üncü maddelerinin Bilgi Edinme Kanunu çerçevesinde ne şekilde uygulanabileceği,

sorularına cevaben;

1- (a) işaretli soruya; 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 1 inci maddesindeki "Noterlik bir kamu hizmetidir." ve 40 ıncı maddesindeki " Noterlik dairesi, resmi daire sayılır." hükümleri gereğince, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nun noterlik dairelerinin faaliyetlerine uygulanacağı; ancak, noterliklerin görev alanının genelde gerçek ya da tüzel kişilerin birbirleriyle olan özel hukuk kaynaklı ilişkilerinin düzenlemeleriyle ilgili olup, kamu kurumu olarak noterliğin etkinliği bunların hukuksal sağlıklarını ve geçerliliklerini sağlamaya dönük olduğu; sözleşmenin içeriğinin hemen her zaman iki kişi arasındaki kişisel ya da ticari, özel hukuk alanına giren hukuksal ilişkilerin tarafların özgür iradeleri ile düzenlenmesine ilişkin olduğu husuları göz önünde tutulduğunda iki özel hukuk kişisinin aralarında düzenlemiş oldukları sözleşme içeriğinin bu yönüyle 4982 sayılı Kanunun kapsamında bulunmadığı,

2- (b) işaretli soruya; 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nun amacının 1 inci maddesine göre, demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemek olduğu, bir başka deyişle kişilerin kamu kurum ve kuruluşlarının sahip olduğu bilgi ve belgelere erişimin sağlanmasının amaçlandığı, yoksa kurum ve kuruluşların birbirlerinden bilgi ve belge alış verişlerini düzenlemediği, bu bakımdan kendi adına ya da müvekkilleri adına hareket eden avukatlar ile kendi adına birey olarak müracaatta bulunacak icra müdürü ünvanına sahip kişilerin bu ünvanlarından bağımsız olarak 4982 sayılı Kanun çerçevesinde "başvuru sahibi" olarak kabul edileceği; ancak "icra müdürü" ünvanı ile kurumu adına hareket ederek noterliklere resmi yazıyla müracaat edilmesi halinde, bu müracaatlara 4982 sayılı Kanun çerçevesinde değil, ilgili mevzuat çerçevesinde gereğinin yapılmasının doğru olacağı,

3- (c) işaretli soruya; avukatlar ve icra müdürlerince kişilere ait kimlik ve adres bilgisi istenmesi bakımından 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nun "Adli soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi ve belgeler" başlıklı 20 nci maddesinin son fıkrasındaki "?.. diğer özel kanun hükümleri saklıdır." hükmü gereğince, avukatlar ve icra müdürlerinin bu alanı düzenleyen özel kanunlara tabi olmasının gerektiği; bu çerçevede avukatlar ile icra müdürlerinin noterlikten talep ettiği ve içeriğinde bir şahsa ait kimlik bilgileri ile adres bilgisi bulunan belge nedeniyle 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Noterler tarafından yapılan işlemlerin örnekleri, ancak ilgililerine, kanuni mümessil veya vekillerine yahut da mirasçılarına verilir." hükmü kapsamına girmesi halinde söz konusu bilgi edinme talebinin yerine getirileceği, ancak avukat ya da icra müdürünün söz konusu fıkra kapsamına girmemesi halinde, aynı Kanunun 95 inci maddesinin birinci fıkrasına uygun olarak noterliğin bağlı bulunduğu asliye hukuk veya münferit sulh hakiminin izine bağlı olarak talep edilen belgeye erişiminin sağlanmasının gerektiği; bu talebin 4982 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde yer alan, özel hayatın gizliliği kapsamında olup olmadığına ise başvurulan hakimin karar vermesinin uygun olacağı,

4- (d) işaretli soruya ise; 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun evrak ve defterlerin gizliliğini düzenleyen 55 inci maddesi ile kimlere örnek verilebileceğini düzenleyen 94 üncü maddesini belli bir alanı özel düzenleyici hükümler olduğundun 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'na göre yapılarak başvurulara 1512 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde işlem yapılmasının uygun olacağı,

görüşünün Adalet Bakanlığı'na bildirilmesine oybirliği ile karar verilmiştir.