[By-leyl-i Lal]

*Tasarruf ilkesi gereğince davaya konu olmayan bono hakkında karar verilememesi
*4603 sy Kanun gereği Ziraat Bankasının açtığı davalarda harçtan muaf olduğu/aleyhine açılan davalarda muafiyetin bulunmadığı.

T.C. YARGITAY
19. Hukuk Dairesi
E: 2013/465
K: 2013/4856
T: 20.3.2013

• MENFİ TESPİT DAVASI
• HARÇTAN MUAFİYET

ÖZET : Dava, menfi tespit istemidir. 6100 sayılı HMK'nun 24 /1 maddesine göre; "Hakim, iki taraftan birinin talebi olmaksızın kendiliğinden bir davayı incelemeyemez ve karara bağlayamaz." Somut olayda dava konusu olmamasına rağmen Konya 10. İcra Müdürlüğü'nün takip dosyasının dayanağı bono hakkında da hüküm kurulması talep aşımı niteliğinde olup HMK'nun 24 /1 ve 26 . maddesi hükmüne aykırılık oluşturur.
[6100 s. Kanun m. 24 /1,26]
4603 sayılı Yeniden Yapılandırıma Kanunu kapsamındaki davalı TC. Ziraat Bankası davacı olduğu davalarda harçtan muaf tutulduğu halde anılan yasada bu banka aleyhine açılan davalar bakımından harç istisnası ya da muafiyetine dair hüküm bulunmadığından somut olay yönünden harçdan sorumlu tutulması gereken davalının harçtan muaf olduğu gerekçesi ile yazılı şekilde, hüküm kurulması dava harçlarının kamu düzenine ilişkin bulunması karşısında diğer bir bozma nedenidir.
DAVA : Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
KARAR : Davacı vekili, davalı bankanın icra takibine konu ettiği senetlerdeki imzanın müvekkiline ait olmadığını, icra takibine konu senetlerden 2.500,00 TL miktarlı olanı için Konya 2. İcra Hukuk Mahkemesinde dava açıldığını, takibe konu 2.000 TL'lik diğer senet için bu davanın açıldığını ileri sürerek 05.02.2007 keşide 31.10.2007 vade tarihli 2.000 TL bedelli bono nedeniyle müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine %40 tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, banka kredi borçlusu dava dışı kişiden bu senetlerin alındığını belirterek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece yapılan yargılama, toplanan deliller, benimsenen bilirkişi raporuna göre her iki senetteki imzanın davacının eli ürünü olmadığı anlaşıldığından davanın kabulüne Konya 10. İcra Müdürlüğünün 2009/12346 E. nolu takibine dayanak olan 31.10.2007 vade 05.02.2007 tanzim tarihli 2.000,00 TL bedelli keşidecisi H. C., lehdarı H. M. Ö. olan bono ile 31.11.2007 vade tarihli 05.02.2007 tanzim tarihli 2.500,00 TL bedelli keşidecisi H. C. lehdarı H. M. Ö. olan bono nedeni ile davacının borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, hükmü davalı vekilince temyiz edilmiştir.
1 ) Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan öteki temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2 ) Dava, Konya 10. İcra Müdürlüğü'nün 2009/12346 sayılı icra takip dosyasına konu edilen 2000 TL miktarlı bonodan dolayı borçlu bulunmadığının tespiti istemine ilişkindir. Aynı icra takibinin dayanaklarından olan 2.500 TL miktarlı bono bu davada dava konusu yapılmamıştır.
6100 sayılı HMK'nun 24 /1 maddesine göre; "Hakim, iki taraftan birinin talebi olmaksızın kendiliğinden bir davayı incelemeyemez ve karara bağlayamaz."
Somut olayda dava konusu olmamasına rağmen Konya 10. İcra Müdürlüğü'nün 2009/12346 sayılı takip dosyasının dayanağı olan 2.500 TL miktarlı bono hakkında da hüküm kurulması talep aşımı niteliğinde olup HMK'nun 24 /1 ve 26 . maddesi hükmüne aykırılık oluşturur.
Öte yandan 4603 sayılı Yeniden Yapılandırıma Kanunu kapsamındaki davalı TC. Ziraat Bankası davacı olduğu davalarda harçtan muaf tutulduğu halde anılan yasada bu banka aleyhine açılan davalar bakımından harç istisnası ya da muafiyetine dair hüküm bulunmadığından somut olay yönünden harçdan sorumlu tutulması gereken davalının harçtan muaf olduğu gerekçesi ile yazılı şekilde, hüküm kurulması dava harçlarının kamu düzenine ilişkin bulunması karşısında diğer bir bozma nedenidir.
SONUÇ : Yukarıda ( 1 ) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin öteki temyiz itirazlarının reddine, ( 2 ) nolu bentte belirtilen sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 20.03.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.