[İçtihat]

Anayasa Mahkemesi Kararları ? FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİNİN ZAMANINDA ÖDENMEMESİ NEDENİYLE %5 ZAMLI ÖDEME KURALININ İPTALİ

19 Kasım 2019 SALI Resmi Gazete Sayı : 30953
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2019/48
Karar Sayısı : 2019/74
Karar Tarihi: 19/9/2019

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Bakırköy 13. İş Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 13/6/1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde
Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun'un 4/1/1961
tarihli ve 212 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle değiştirilen;

A. 14. maddesinin ikinci fıkrasının,

B. Ek 1. maddesinin sekizinci fıkrasının ikinci cümlesinin,

Anayasa'nın 2., 5., 10., 11., 48. ve 49. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek
iptallerine karar verilmesi talebidir.

OLAY: Ödenmeyen fazla çalışma ücreti ile fazla çalışma ücretinin günlük yüzde beş
fazlası olan alacaklarının tahsiline karar verilmesi talebiyle açılan alacak davasında itiraz
konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için
başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ

Kanun'un 4/1/1961 tarihli ve 212 sayılı Kanun'un 1, maddesiyle değiştirilen ve itiraz
konusu kuralların da yer aldığı;

1. 14, maddesi şöyledir: |

?Ücret:

Madde 14 - (Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)

(Değişik birinci fikra: 17/4/2008-5754/83 md.) Kararlaştırılan ücret, her ay peşin
olarak ödenir. İlave ücretlerin sigorta primlerinin ödenmesi mecburidir. Çalıştırılan
gazetecinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının özel olarak açılan
banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenmesi hususunda; tabi olduğu vergi mükellefiyeti
türü, işletme büyüklüğü, çalıştırdığı gazeteci sayısı, işyerinin bulunduğu il ve benzeri gibi
unsurları dikkate alarak işverenleri zorunlu tutmaya, banka hesabına yatırılacak ücret, prim,
ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın, brüt ya da kanuni kesintiler düşüldükten sonra
kalan net miktar üzerinden olup olmayacağını belirlemeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığından sorumlu Devlet Bakanlığı
müştereken yetkilidir. Çalıştırdığı gazetecilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her
çeşit istihkakını özel olarak açılan banka hesapları vasıtasıyla ödeme zorunluluğuna tabi
tutulan işverenler, gazetecilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaklarını

.................

aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını
önlemektir. Bu ilkeyle aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar
uygulanarak kanun karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin
her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi
kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal
durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen
eşitlik ilkesi zedelenmez.

32. İş sözleşmesi ile işçi statüsünde çalışmakla birlikte farklı kanun hükümlerine tabi
olan işçilerin fazla çalışma ücreti alacaklarının zamanında ödenmemesi durumuna ilişkin
olarak eşitlik ilkesi yönünden yapılacak anayasallık denetiminde öncelikle Anayasa'nın 10.
maddesi çerçevesinde aynı ya da benzer durumda bulunan kişilere farklı muamelenin mevcut
olup olmadığı tespit edilmeli, bu bağlamda aynı ya da benzer durumdaki kişiler arasında
farklılık gözetilip gözetilmediği belirlenmelidir. Bundan sonra farklı muamelenin nesnel ve
makul bir temele dayanıp dayanmadığı ve nihayetinde nesnel ve makul bir temele
dayanıyorsa söz konusu farklı muamelenin ölçülü olup olmadığı hususları irdelenmelidir.

33. İş sözleşmesi; bir çalışan ile işveren arasında kurulan iş ilişkisine dayalı, işçinin
iş görmeyi işverenin de bu işe karşılık ücret ödemeyi taahhüt ettiği sözleşmedir. İş sözleşmesi
ile işçi statüsünde çalışanların büyük bölümü 4857 sayılı Kanun'a tabi olarak çalışmakla
birlikte basın sektöründe çalışan gazetecilerin tabi olduğu 5953 sayılı Kanun gibi özel iş
kanunları da bulunmaktadır.

34. Bu itibarla fazla çalışma ücretlerinin zamanında ödenmemesi durumu
bakımından, farklı kanun hükümlerine tabi olmakla birlikte iş sözleşmesiyle işçi statüsünde
çalışan kişilerin karşılaştırma yapılmaya müsait olacak şekilde benzer durumda oldukları
açıktır. Öte yandan fazla çalışma ücreti alacaklarının zamanında ödenmemesi dutumuna
ilişkin olarak 4857 sayılı Kanun'a tabi olarak çalışan işçiler bakımından en yüksek banka
mevduat faizinin uygulanması öngörülmüştür. Basın sektöründe çalışan gazetecilere fazla
çalışma ücreti alacaklarının zamanında ödenmemesi durumunda ise günlük yüzde beş
oranında fazla bir ödemenin düzenlendiği, bu yolla 5953 sayılı Kanun'a tabi çalışan
gazeteciler ile diğer kanunlara tabi çalışan işçiler arasında bir farklılık yaratıldığı
anlaşılmaktadır.

35. Eşitlik ilkesinin gereği olarak karşılaştırma yapılmaya müsait olacak şekilde
benzer durumda olanlar arasından bir kısmı lehine getirilen farklı düzenlemenin bir ayrıcalık
tanınması niteliğinde olmaması için nesnel ve makul bir temele dayanması ve ölçülü olması
gerekir. İtiraz konusu kural ile demokratik toplumun varlığında ve devam ettirilmesinde
önemli bir rol oynayan gazetecilerin görevlerini yerine getirirken fazla çalışma ücretinin
zamanında ödenmesinin güvence altına alınmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Gazetecilerin ifa ettikleri görevin özelliği gözetildiğinde diğer ücretlilere göre fazla çalışma
ücreti alacaklarının birtakım özel düzenlemeler ile teminat altına alınması için gazeteciler
lehine getirilen farklı muamelenin nesnel ve makul bir temele dayanmadığı söylenemez.

36. Ancak nesnel ve makul bir temele dayalı olan farklı muamelenin ölçülü olup
olmadığının da değerlendirilmesi gerekir. Mevzuatımızda 4857 sayılı Kanun'a tabi olarak
çalışan işçiler yönünden fazla çalışma ücreti alacaklarının zamanında ödenmemesi dutumuna
ilişkin olarak en yüksek banka mevduat faizinin uygulanması öngörülmüştür. İtiraz konusu
kural ise gazeteciler için fazla çalışma ücreti alacaklarının zamanında ödenmemesi
durumunda temerrüt şartı dahi aranmaksızın günlük yüzde beş, yıllık yüzde 1825'e varabilen
yüksek oranda fazla ödeme yapılması zorunluluğunu öngörmekte olup bu fazla ödemeye
ayrıca yasal faiz uygulanmaktadır. Bu hâliyle kural, basın sektöründe çalışanlar için diğer
çalışanlara göre nesnel ve makul bir nedenle de olsa orantısız bir farklı muamelenin
getirilmesine yol açmaktadır. Bu itibarla kuralla gazeteciler lehine kabul edilen farklı
muamelenin ölçülü olduğu söylenemeyeceğinden kural eşitlik ilkesiyle de bağdaşmamaktadır.

37. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 2., 10., 13. ve 48. maddelerine aykırıdır.
İptali gerekir.

Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Muammer TOPAL ve Selahaddin
MENTEŞ bu görüşe katılmamışlardır.

Kural, Anayasa'nın 2., 10., 13. ve 48. maddelerine aykırı görülerek iptal
edildiğinden ayrıca Anayasa'nın 49. maddesi yönünden incelenmemiştir.

Kuralın Anayasa'nın 5. ve 11. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

IV. HÜKÜM
13/6/1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar
Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun'un 4/1/1961 tarihli ve 212 sayılı
Kanun'un 1. maddesiyle değiştirilen ek 1. maddesinin sekizinci fıkrasının ikinci cümlesinin
Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR,
Muammer TOPAL ile Selahaddin MENTEŞ'in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA 19/9/2019
tarihinde karar verildi.

Başkan Başkanvekili Başkanvekili
Zühtü ARSLAN Engin YILDIRIM Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye Üye Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR Recep KÖMÜRCÜ Burhan ÜSTÜN
Üye Üye Üye
Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL

İstatistikler: Gönderilme zamanı gönderen Admin ? 21 Kas 2019 10:03

Source: Anayasa Mahkemesi Kararları ? FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİNİN ZAMANINDA ÖDENMEMESİ NEDENİYLE %5 ZAMLI ÖDEME KURALININ İPTALİ