[Arb. Özgür Koca]

Yabancı Para Alacaklarında Takip Talebinde TL Karşılığının (Harca Esas Değer) Gösterilmemesi ve Takibin İptali (İİK m. 58/3)

İcra dairelerinde başlatılan ilamlı veya ilamsız icra takiplerinde, alacağın döviz (yabancı para) cinsinden talep edilmesi durumunda uygulamada sıklıkla yapılan usul hatalarından biri, takip talebinde ve buna bağlı olarak ödeme veya icra emrinde harca esas Türk Lirası (TL) karşılığının gösterilmemesidir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 11.02.2026 tarihli, 2025/8239 E. ve 2026/840 K. sayılı güncel kararı, bu noksanlığın basit bir şekil eksikliği olmadığını, doğrudan devletin mali haklarını ve kamu düzenini ilgilendiren ağır bir ihlal olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu makalede, ilgili kararın ışığında yabancı para alacaklarının icraya konulmasında dikkat edilmesi gereken usuli kuralları, harç hesaplamasına etkilerini ve Yargıtay'ın iptal gerekçelerini detaylıca inceleyeceğiz.


1. İİK m. 58/3 ve İİK m. 60 Kapsamında Yasal Zorunluluk

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 58. maddesinin 3. fıkrası emredici bir hüküm içermektedir:
"Alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarı ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizi" takip talebinde mutlaka belirtilmelidir.

Aynı Kanunun 60. maddesinin 1. fıkrasının 1. bendi gereğince, takip talebinde yer alması zorunlu olan bu unsurların ödeme veya icra emrine de aynen geçirilmesi gerekmektedir. Takip talebinde TL karşılığı belirtilmemişse, UYAP sistemi üzerinden veya manuel hazırlanan ödeme emrinde de bu eksiklik silsile halinde devam edecektir.

2. Harca Esas Değer Kavramı ve İcra Dairesindeki İşlemlere Etkisi

Bu zorunluluğun temelinde salt bir bilgilendirme amacı değil, harçlandırma (Harçlar Kanunu) ilkeleri yatmaktadır. İcra takiplerinde harçlandırma işlemi devletin mali haklarını doğrudan ilgilendirir.

İcra müdürlüğünde dosya hesabı yapılırken bilindiği üzere, peşin harç tahsil harcının bir kısmını oluşturur ve tahsil harcı hesaplaması, peşin harcı da kendi içinde kapsar. Yani dosya infaz olurken yapılan mahsup işleminde, toplam tahsil harcından peşin harcı düşmemek esastır. Ancak icra müdürlüğünün bu mahsubu ve harç hesaplamalarını yasal mevzuata uygun şekilde yapabilmesi, peşin harcı tahsil edebilmesi için takibin açılışında mutlak suretle harca esas bir TL değerine ihtiyacı vardır.

Yabancı para alacağının TL karşılığının yazılmaması, harcın hangi miktar üzerinden alınacağını belirsiz hale getirir. Bu durum devletin harç kaybına uğrama riskini doğurduğu için mesele doğrudan kamu düzenine ilişkindir.

3. Kamu Düzeni, Süresiz Şikayet ve Re'sen İnceleme

Yargıtay kararlarında (örneğin HGK'nın 12.05.1999 tarih ve 1999/12-271 E. - 99/301 K. sayılı kararı) istikrarlı bir şekilde vurgulandığı üzere; harca esas değerin gösterilmemesi kamu düzenine aykırıdır. Bunun uygulamadaki iki devasa sonucu şudur:

• Süresiz Şikayet Yolu: Borçlu, İİK m. 16'da öngörülen 7 günlük şikayet süresi geçmiş olsa dahi, takibin her safhasında icra mahkemesine başvurarak bu eksikliği şikayet konusu yapabilir.
• Re'sen İptal (Kendiliğinden İnceleme): Borçlu şikayet dilekçesinde tamamen farklı bir nedene (örneğin Yargıtay kararındaki gibi mükerrer takip iddiasına) dayanmış olsa dahi, İcra Mahkemesi, İstinaf veya Yargıtay dosyayı incelerken TL karşılığının olmadığını fark ettiği an re'sen (kendiliğinden) takibin iptaline karar vermek zorundadır.

4. Sonuç ve Pratik Öneriler

İlgili Yargıtay kararında görüleceği üzere, sırf takip talebinde harca esas TL değerinin eksik bırakılması, başlatılan koskoca bir ilamlı icra takibinin külliyen iptaline sebep olmuştur. Bu durum alacaklı taraf için ciddi bir zaman ve masraf kaybı, borçlu taraf için ise haklı bir def'i imkanı yaratmaktadır. Takip hazırlanırken döviz alacağının yanına parantez içinde harca esas TL değerinin (tercih edilen kur tarihi üzerinden hesaplanarak) mutlaka yazılması, UYAP ekranlarında ilgili sekmenin boş bırakılmaması elzemdir.


📜 İlgili Yargıtay İçtihat Metni

T.C. YARGITAY
12. Hukuk Dairesi
Esas No: 2025/8239
Karar No: 2026/840
Karar Tarihi: 11.02.2026

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Alacaklı tarafından başlatılan ilamlı icra takibinde, borçlu vekili mükerrer takip başlatıldığı iddiası ile takibin iptali talepli İlk Derece Mahkemesi'ne başvurduğu, Mahkemece, şikayetin kabulü ile takibin iptaline karar verildiği, kararın karşı taraf alacaklı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi'nce, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle şikayetin reddine karar verildiği, anılan kararın şikayet eden borçlu vekili tarafından temyiz edildiği anlaşılmaktadır. 

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 58. maddesinin 3. fıkrasında; alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarının ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı günün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiğinin ve faizinin, takip talebinde belirtilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Yine aynı Kanunun 60. maddesinin birinci fıkrasının birinci bendinde; alacaklının veya vekilinin banka hesap numarası hariç olmak üzere, 58. maddeye göre takip talebine yazılması lazım gelen kayıtların ödeme emrinde bulunması gerektiği belirtilmiştir. 

Buna göre; alacaklı, yabancı para alacağının TL karşılığını, takip talebinde göstermek zorunda olup, buna bağlı olarak bu zorunluluğun ödeme emrinde de yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu noksanlık kamu düzeni ile ilgili olup, takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulmalıdır (HGK'nın 12.05.1999 tarih ve 1999/12-271 E. - 99/301 K. sayılı kararı). 

Somut olayda, alacaklı tarafından yabancı para alacağının tahsili için şikayet eden borçlu aleyhine İstanbul 30. İcra Müdürlüğü'nün 2021/12280 Esas sayılı dosyası ile ilamlı icra takibi başlatıldığı, takip talebi ve ödeme emrinde harca esas değerin gösterilmediği UYAP'a taralı takip talebi ve ödeme emri ile 03.02.2026 tarihli icra müdürlüğü müzekkere cevabından anlaşılmaktadır. 

O halde, Bölge Adliye Mahkemesince, takip talebinde ve ödeme emrinde yabancı para alacağının harca esas değer olarak Türk Lirası karşılığı gösterilmediğinden, takibin iptaline karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup mahkeme kararının bozulması gerekmiştir.

SONUÇ :
Yukarıda yazılı nedenlerle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin 31.10.2024 tarihli ve 2022/3941 E.-2024/1827 K. sayılı kararının yukarıda yazılı nedenlerle, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 373/2. maddeleri uyarınca kamu düzenine hasren BOZULMASINA, bozma nedenine göre borçlu vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 11.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Forum Etiketleri (Keywords):
İcra Hukuku, Yabancı Para Alacağı, İlamlı İcra, Harca Esas Değer, İİK 58/3, Takip Talebi, Takibin İptali, Kamu Düzeni, Süresiz Şikayet, İcra Harçları, Tahsil Harcı, Peşin Harç, 12. Hukuk Dairesi Kararları, 2026 Yargıtay İçtihatları.

[Arb. Özgür Koca]

YABANCI PARA ALACAĞINDA HARCA ESAS DEĞER GÖSTERİLMEZSE TAKİP İPTAL EDİLİR Mİ?


Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2025/8239 E. – 2026/840 K. Kararının Ayrıntılı İncelemesi

İlamlı icra takiplerinde özellikle yabancı para alacaklarına ilişkin yapılan takiplerde "harca esas değer" büyük önem taşımaktadır. Uygulamada birçok icra dosyasında döviz alacağı doğrudan yabancı para üzerinden takip konusu yapılmakta; ancak Türk Lirası karşılığının takip talebinde ve ödeme emrinde açıkça belirtilmediği görülmektedir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 11.02.2026 tarihli bu önemli kararında, yabancı para alacağının TL karşılığının takip talebi ve ödeme emrinde gösterilmemesinin kamu düzenine aykırılık oluşturduğu ve bu nedenle takibin iptal edilmesi gerektiği açıkça vurgulanmıştır.

Bu karar özellikle;

• Döviz alacakları,
• İlamlı icra takipleri,
• Harca esas değer,
• İİK 58 ve 60. madde uygulamaları,
• Takibin iptali,
• Kamu düzenine ilişkin şikayetler

bakımından emsal niteliğindedir.


KARARIN KÜNYESİ

Daire: 12. Hukuk Dairesi
Esas No: 2025/8239
Karar No: 2026/840
Karar Tarihi: 11.02.2026


OLAYIN ÖZETİ

Alacaklı tarafından yabancı para alacağına ilişkin ilamlı icra takibi başlatılmıştır. Borçlu vekili ise aynı alacak için mükerrer takip yapıldığı iddiasıyla icra mahkemesine başvurarak takibin iptalini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi;

• Şikayeti kabul etmiş,
• Takibin iptaline karar vermiştir.

Ancak alacaklı vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesi;

• İlk derece kararını kaldırmış,
• Şikayetin reddine karar vermiştir.

Dosya daha sonra temyiz incelemesi için Yargıtay'a gitmiştir.


YARGITAY'IN DEĞERLENDİRMESİ

İİK m.58/3 gereğince takip talebinde;

• Alacağın miktarı,
• Faizin başlangıç tarihi,
• Yabancı para alacağı varsa hangi kur üzerinden talep edildiği,
• Türk Lirası karşılığı

açık şekilde gösterilmelidir.

Ayrıca İİK m.60 uyarınca ödeme emrinde de bu bilgilerin yer alması zorunludur.

Yargıtay'a göre;

Yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığı takip talebi ve ödeme emrinde gösterilmemişse bu eksiklik kamu düzenine ilişkindir ve mahkemece re'sen dikkate alınmalıdır.

TAKİP NEDEN İPTAL EDİLDİ?

Somut olayda;

• Takip yabancı para alacağına ilişkin olmasına rağmen,
• Harca esas TL değeri belirtilmemiş,
• Ödeme emrinde de TL karşılığı yazılmamıştır.

Bu nedenle Yargıtay;

• Takibin usulsüz olduğunu,
• Eksikliğin kamu düzenine ilişkin bulunduğunu,
• Takibin iptal edilmesi gerektiğini

belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararını bozmuştur.


KARARIN UYGULAMADAKİ ÖNEMİ

Bu karar ile birlikte açık şekilde ortaya konulmuştur ki;

Döviz alacaklarında TL karşılığı belirtilmeden icra takibi yapılamaz.

Özellikle;

• USD,
• Euro,
• Sterlin,
• Altın alacağı,
• Dövize endeksli alacaklar

için başlatılan takiplerde mutlaka harca esas Türk Lirası karşılığı gösterilmelidir.

Aksi halde;

• Takip iptal edilebilir,
• Şikayet her aşamada ileri sürülebilir,
• Mahkeme eksikliği kendiliğinden dikkate alabilir.

YARGITAY'IN DAYANDIĞI HUKUKİ İLKE

Kararda ayrıca şu önemli Hukuk Genel Kurulu kararına da atıf yapılmıştır:

HGK 12.05.1999 tarih, 1999/12-271 E. – 99/301 K.

Bu kararda da yabancı para alacağının TL karşılığının belirtilmesinin zorunlu olduğu ve bunun kamu düzenine ilişkin bulunduğu kabul edilmiştir.


UYGULAMADA EN SIK YAPILAN HATA

Uygulamada sıklıkla;

"50.000 USD alacağı"

veya

"20.000 Euro alacağı"

şeklinde doğrudan takip başlatıldığı görülmektedir.

Ancak aşağıdaki hususlar belirtilmediğinde takip ciddi sakatlık taşımaktadır:

• Hangi tarihli kur esas alınmıştır?
• TL karşılığı kaç liradır?
• Harca esas değer nedir?

SONUÇ

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin bu kararı, yabancı para alacaklarında başlatılan icra takiplerinde harca esas Türk Lirası değerinin belirtilmesinin zorunlu olduğunu net şekilde ortaya koymuştur.

Takip talebi ve ödeme emrinde TL karşılığının bulunmaması halinde;

takip kamu düzeni nedeniyle iptal edilebilecektir.


ANAHTAR SEO KELİMELERİ

yabancı para alacağı icra takibi, döviz alacağı takip iptali, harca esas değer gösterilmezse ne olur, icra takibinde TL karşılığı zorunlu mu, yabancı para alacağı Yargıtay kararı, ilamlı icra takibi iptali, İİK 58 yabancı para alacağı, ödeme emrinde TL karşılığı, kamu düzeni nedeniyle takip iptali, icra hukukunda döviz alacağı, döviz alacağı emsal karar, harca esas değer eksikliği, yabancı para alacağı takip şartları