[İçtihat]

-4

ÖZET: Sanığa Tebligat Kanunu’nun 35/2. maddesi uyarınca yapılan tebligata ilişkin adrese

daha önce geçerli bir tebligat yapılmadığı, bu nedenle anılan Kanun’un 35. maddesinin uygulanma

şartlarının bulunmadığı, sanığın gerçek kişi oluşu nedeniyle resmi makamlara bildirdiği adrese aynı

madde uyarınca tebligat yapılmasının da söz konusu olamayacağı hususları birlikte gözetildiğinde

mahkemece sanığa yapılan gerekçeli karar tebliğinin geçersiz olduğu ve sanık müdafisinin öğrenme

üzerine yaptığı temyiz başvurusunun Tebligat Kanunu’nun 32. maddesi gereğince kanuni süresinde

yapıldığı kabul edilmelidir.

Sanık İ. Ü. hakkında nitelikli dolandırıcılık ve özel belgede sahtecilik suçlarından verilen mahkûmiyet

hükümleri Özel Dairece temyiz isteminin reddine karar verilmek suretiyle kesinleşmiş olup, itirazın

kapsamına inceleme sanık H. Ü. hakkında nitelikli dolandırıcılık ve özel belgede sahtecilik suçlarından

verilen mahkûmiyet hükümleri ile sınırlı olarak yapılmıştır.

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi

gereken uyuşmazlık, hükmün sanığa usulüne uygun şekilde tebliğ edilip edilmediğinin ve buna bağlı

olarak temyiz isteminin süresinde olup olmadığının belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya içeriğinden,

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığınca, sanık hakkında, ortağı olduğu şirketin ticari faaliyetleri sırasında

dolandırıcılık suçunu işlediği iddiasıyla kamu davası açıldığı,

Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde, sanığın ikametgâh adresinin 'S. m. Y. s., A. A., No:., Daire:. Bahçelievler/

İstanbul' olarak gösterildiği,

Sanığın adresinin tespitine yönelik kolluk tarafından düzenlenen adres araştırması tutanaklarında,

sanığın 'S. m., Y. s., A. A., No:., Daire:., Bahçelievler/İstanbul' adresinde oturmadığının tespit edildiği,

Sanığın soruşturma aşamasında ifadesinin alınamadığı, 29.01.2013 tarihinde MERNİS’ten alınan

nüfus kaydına göre, adres kayıt sisteminde kayıtlı adresinin bulunmadığı,

Sanığın, yakalama emri üzerine Yerel Mahkemece yapılan sorgusunda, ikamet adresini 'S. m., Y. s. A. A.,

No:. Daire:. Bahçelievler/İstanbul' olarak bildirdiği,

Yerel Mahkemece sanığın yokluğunda kurulan hükümlere ilişkin gerekçeli kararın tebliğ edilmek

üzere, sanığın sorgusunda bildirdiği bilinen son adresine gönderildiği ve 22.05.2013 tarihli tebligat

evrakında, 'Gösterilen adreste oturan ve imzadan imtina eden Ş.Y.’den soruldu. Taşındığını sözlü beyan etti.

Evrak çıkış merciine iade' şerhi konularak, tebliğ mazbatasının tebliğ memuru tarafından imzalandığı,

19.06.2013 tarihli adres araştırması formuna göre, Yerel Mahkemece, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve

Vatandaşlık Genel Müdürlüğü’nden yapılan sorgulamada sanığın adresinin bulunmadığının belirlendiği,

İkinci defa sanığın sorgusunda bildirdiği adrese gönderilen gerekçeli kararın tebliğine ilişkin

04.07.2013 tarihli tebligat evrakında, 'Merciin isteği üzerine 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 35. maddesine

göre 6 örnek nolu formülün parçası muhatabın kapısına yapıştırılarak tebliğ edilmiş, ayrıca en yakın Ş.Y.’ye

haber verilmiştir. Komşusu imzadan imtina etmiştir.' şerhi konularak, tebliğ mazbatasının tebliğ memuru

tarafından imzalandığı,

Sanık müdafisinin, 16.07.2013 havale tarihli temyiz dilekçesinde karardan nasıl haberdar olduğuna

dair açıklama yapmaksızın hükümleri temyiz etmek istediğini belirttiği,

Anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümünde sağlıklı bir hukuki çözüme ulaşabilmek için bu konudaki anayasal ve

kanuni düzenlemelerin incelenmesinde yarar bulunmaktadır.

Anayasanın 'Hak arama hürriyeti' başlıklı 36. maddesinin birinci fıkrası,

'Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı

olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir...',

'Temel hak ve hürriyetlerin korunması' başlıklı 40. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ise,

'Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma

imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir.

Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek

zorundadır...' şeklinde düzenlenmiş olup Anayasamızın 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve

yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil

yargılanma hakkına sahip olduğu, 40. maddesinde, Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlâl edilen

herkesin, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkının bulunduğu

belirtilmiştir.

CMK’nın 'Kararların gerekçeli olması' başlıklı 34. maddesinin ikinci fıkrası,

'Kararlarda, başvurulabilecek kanun yolu, süresi, mercii ve şekilleri belirtilir.',

'Eski hâle getirme' başlıklı 40. maddesi ise,

'(1) Kusuru olmaksızın bir süreyi geçirmiş olan kişi, eski hale getirme isteminde bulunabilir.

(2) Kanun yoluna başvuru hakkı kendisine bildirilmemesi halinde de, kişi kusursuz sayılır.' biçiminde

düzenlenmiş olup CMK’nın 34. maddesinde, hüküm ve kararlardaki kanun yolu bildiriminin,

başvurulabilecek kanun yolu, mercii, şekli ve süresini de kapsaması zorunluluğu vurgulanmıştır. Aynı

Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrasında, kusuru olmaksızın bir süreyi geçirmiş olan kişinin, eski

hale getirme isteminde bulunabileceği, ikinci fıkrasında ise, kanun yoluna başvuru hakkının kendisine

bildirilmemesi hâlinde, kişinin kusursuz sayılacağı belirtilmiştir.

Kişilerin hak arama hürriyetlerinin Anayasa ve diğer kanunlarla güvence altına alındığı ve bu hakkın

kullanılabilmesi için devlet işlemlerinin kişilere usulüne uygun olarak bildirilmesi gerektiği açıklandıktan

sonra, işleme muhatap olan kişilere hangi adreste ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun hangi maddeleri

dikkate alınarak tebligat yapılacağı, muhatabın en son bildirdiği ancak daha önce kendisine tebligat

yapılmamış olan adresinden taşındığının belirlenmesi ve başka adresinin de bulunamaması halinde

tebligat işleminin hangi usul gözetilerek gerçekleştirilmesi gerektiği hususuna gelince,

7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 'Bilinen adreste tebligat' başlıklı 10. maddesinde,

'Tebligat, tebliğ yapılacak şahsa bilinen en son adresinde yapılır.

Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde,

muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi, bilinen en son adresi olarak kabul edilir ve

tebligat buraya yapılır.

Şu kadar ki, kendisine tebliğ yapılacak şahsın müracaatı veya kabulü şartiyle her yerde tebligat

yapılması caizdir.' düzenlemesine yer verilmiştir.

Buna göre tebligat, öncelikle tebliğ yapılacak şahsın bilinen en son adresinde yapılır. Adres, muhatabın

konut veya iş yeri adresi olabilir. Bilinen en son adresin tespitinde, tebliğ isteyenin beyanı, muhatabın veya

diğer ilgililerin bildirimleri ya da mevcut belgeler esas alınır. Ancak, tebligatı çıkaran makama bildirilen

adresin, tebligata elverişli olmadığının anlaşılması ya da bu adrese tebligat yapılamaması hâllerinde,

muhatabın 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’na göre adres kayıt sistemindeki adresi bilinen son adresi

olarak kabul edilerek tebligat buraya yapılacaktır. (Canan Ruhi, Ahmet Cemal Ruhi, Tebligat Hukuku,

Seçkin Yayınevi, s. 82)

7201 sayılı Kanun’un 'Hususi Hükümler' başlıklı ikinci babında yer alan 'Adres değiştirmenin

bildirilmesi mecburiyeti' başlıklı 35. maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları,

'Kendisine veya adresine kanunun gösterdiği usullere göre tebliğ yapılmış olan kimse, adresini değiştirirse,

yenisini hemen tebliği yaptırmış olan kaza merciine bildirmeye mecburdur. Bu takdirde bundan sonraki

tebliğler bildirilen yeni adrese yapılır.

Adresini değiştiren kimse yenisini bildirmediği ve adres kayıt sisteminde yerleşim yeri adresi de tespit

edilemediği takdirde, tebliğ olunacak evrakın bir nüshası eski adrese ait binanın kapısına asılır ve asılma tarihi

tebliğ tarihi sayılır.

Bundan sonra eski adrese çıkarılan tebliğler muhataba yapılmış sayılır.' hükmünü taşımaktadır.

7201 sayılı Kanun’un 35. maddesinin gerekçesinde, '...Maddenin ikinci fıkrası, birinci fıkranın vaz’ettiği

mecburiyete riayetsizliğin hükmünü teşkil ediyor. Evvelce kendisine tebligat yapılmış olan kimse, adresini

değiştirdiği halde yenisini bildirmezse, mütaakıp tebligat, tabiatiyle yine eski adrese çıkarılacaktır...' denilmek

suretiyle muhataba veya onun adına tebligatı kabule yetkili kimselere daha önce aynı adreste usulüne

uygun tebligat yapılmış olma şartıyla 35. maddenin ikinci fıkrası gereği tebligat yapılabileceği hususu

açıklanmıştır.

11.01.2011 tarihli ve 6099 sayılı Kanun ile Tebligat Kanunu’nun 35. maddesinin ikinci fıkrasında

yapılan değişikliğe ilişkin madde gerekçesinde de benzer şekilde, '...Daha önce kendisine usulüne uygun

şekilde tebligat yapılmış kimse, adresini değiştirdiğinde yenisini bildirirse, tebligat bu yeni adrese yapılır.

İkinci fıkradaki yeni düzenleme sonucu, daha önce kendisine tebligat yapılıp da adresini değiştiren ve bunu

bildirmeyen kişiye ne şekilde tebligat yapılacağı hususu yeniden düzenlemiştir...' denilmek suretiyle bu

hususa vurgu yapılmıştır.

Görüldüğü gibi Tebligat Kanunu’nun 35. maddesinin uygulanabilmesi için, muhataba veya onun

adına tebligatı kabule yetkili kimselere önceden aynı adreste tebligat yapılmış olması kural olarak şarttır.

Bu şart, Tebligat Kanunu’nun 35. maddesinin uygulanabilme koşuludur. Bu koşul gerçekleşmedikçe

35. maddenin uygulanabilmesi söz konusu olmaz. (Ejder Yılmaz-Tacar Çağlar, Tebligat Hukuku, Yetkin

Yayınevi, s. 637) 7201 sayılı Kanun’un 35. maddesine göre tebligat yapılabilmesi için tebliğ evrakının

aynı adrese yani daha önce usulüne uygun olarak tebligat yapılan adrese gönderilmesi gerekir. Bir

dosyada daha önce usulüne uygun tebligat yapılan adrese değil de tebligat yapılmayan başka bir adrese

35. maddeye göre tebligat yapılamaz. Bu hususa dikkat edilmeden yapılan tebligat usulsüz tebligattır.

(Canan Ruhi-Ahmet Cemal Ruhi, Seçkin Yayıncılık, 9. Baskı, s. 869), (Mahmut Bilgen, Tebligat Hukuku,

Adalet Yayınevi, s. 400)

Nitekim Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 26.03.2013 tarihli ve 1318-108 sayılı kararı ile 29.04.2014

tarihli ve 89-226 sayılı kararında da aynı sonuca ulaşılmıştır.

7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 'Usulüne aykırı tebliğin hükmü' başlıklı 32. maddesi,

'Tebliğ usulüne aykırı yapılmış olsa bile, muhatabı tebliğe muttali olmuş ise muteber sayılır.

Muhatabın beyan ettiği tarih, tebliğ tarihi addolunur.' şeklinde düzenlenmiştir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve Ceza Dairelerince tereddüte mahal bırakmayacak şekilde sürdürülen

uygulamalara göre, yoklukta kurulan hükmün temyiz hakkı olanlara usulüne uygun tebliğ edilmediği

hallerde temyiz süresi işlemeye başlamayacağından, öğrenme üzerine verilen temyiz dilekçelerinin

süresinde olduğu kabul edilmektedir.

Bu aşamada, sanığın ticaret sicil gazetesinde belirtilen adresine doğrudan tebligat yapılıp

yapılamayacağı hususuna da değinmek gerekmektedir.

7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun, 19.01.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren

6099 sayılı Kanun’un 9. maddesi ile değişik 35. maddesinin dördüncü fıkrası,

'Daha önce tebligat yapılmamış olsa bile, tüzel kişiler bakımından resmî kayıtlardaki adresleri esas alınır

ve bu madde hükümleri uygulanır.' hükmünü taşımaktadır.

7201 sayılı Kanun’un 35. maddesinin dördüncü fıkrasının bu hükmü, muhataba veya onun adına

tebligatı kabule yetkili kimselere önceden aynı adreste tebligat yapılmış olması kuralının istisnasını

oluşturmakla beraber, sanığa yapılan tebligat tarihi itibarıyla bu hükmün ancak tüzel kişiler bakımından

uygulama olanağı bulunmaktadır.

Bu nedenle, 7201 sayılı Kanun’un 35. maddesinin dördüncü fıkrası hükmünün somut olayda

uygulanma ihtimali bulunmamaktadır.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde,

Yerel Mahkemece sanığın yokluğunda verilen hükme ilişkin, sanığın sorgusunda bildirdiği ve bilinen

en son adresine çıkarılan tebligatın, tebligatta gösterilen adresten sorulduğunda adreste oturan Ş...Y...

ın muhatabın taşındığını ifade ettiğinden bahisle iade edilmesi üzerine yapılan araştırmada, sanığın

adres kayıt sisteminde adresinin bulunamadığının tespit edilmesine rağmen, tekrar aynı adrese Tebligat

Kanunu’nun 35. maddesi uyarınca tebligat çıkarıldığı, 6 örnek nolu formülün parçasının adresin kapısına

yapıştırıldığı ve durumdan haberdar edilen Ş... Y...ın imzadan imtina ettiği şerhi konularak tebliğ edildiği

olayda, tüm dosya kapsamına göre sanığa Tebligat Kanunu’nun 35. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca

yapılan tebligata ilişkin adrese daha önce geçerli bir tebligat yapılmadığı, bu nedenle anılan Kanun’un

35. maddesinin uygulanma şartlarının bulunmadığı, sanığın gerçek kişi oluşu nedeniyle resmi makamlara

bildirdiği adrese aynı madde uyarınca tebligat yapılmasının da söz konusu olamayacağı hususları birlikte

gözetildiğinde mahkemece sanığa yapılan gerekçeli karar tebliğinin geçersiz olduğu ve sanık müdafisinin

öğrenme üzerine yaptığı temyiz başvurusunun Tebligat Kanunu’nun 32. maddesi gereğince kanuni

süresinde yapıldığı kabul edilmelidir.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının kabulüne karar verilmelidir.

   YARGITAY CEZA GENEL KURULU, 27.11.2018 tarihli ve 1201-573 sayılı